Europees partnerschap voor innovatie (EIP) - operationele groepen

Oproep 2017

Het Departement Landbouw en Visserij van de Vlaamse overheid doet een nieuwe oproep tot het indienen van projectvoorstellen voor de oprichting en werking van operationele groepen. De oproep bestaat uit twee delen, enerzijds gericht op de crisis in de dierlijke sector en anderzijds gericht op de plantaardige sector.

Innovatie in de land- en tuinbouwsector is belangrijk om economische ontwikkelingen te realiseren en tegemoet te komen aan maatschappelijke uitdagingen. Want stilstaan is achteruitgaan. Het Vlaams Programmeringsdocument voor Plattelandsontwikkeling 2014-2020 (PDPO III) is een instrument met een uitgebreide reeks aan maatregelen die de competitiviteit en verduurzaming van de Vlaamse land- en tuinbouw stimuleren en ondersteunen. Eén van deze maatregelen is innovatie stimuleren door middel van Europees partnerschap voor innovatie (EIP) met als doel het stimuleren van de interactie tussen onderzoek en praktijk. De betrokkenheid van land- en tuinbouwers heeft als voordelen dat onderzoeksvragen meer op basis van de praktijk bepaald zullen worden, dat er meer interactie is tussen land- en tuinbouwers onderling en dat onderzoekers leren hoe hun resultaten in de praktijk gebruikt worden.

Het EIP volgt een bottom-up-benadering, waarin betrokkenen zich kunnen organiseren in een ‘operationele groep’ rond een concreet vraagstuk uit de praktijk. In een operationele groep organiseren land- en tuinbouwers, adviseurs, onderzoekers, ondernemers en/of andere actoren zich rond een bepaald vraagstuk, zoeken ze een oplossing en werken ze samen aan concrete innovaties. Operationele groepen voeren projecten uit gericht op het testen en toepassen van innovatieve praktijken, technologieën, processen en producten met als doel het versterken van de link tussen onderzoek en praktijk. De samenstelling van de operationele groep moet zo gekozen zijn dat de uitvoerders beschikken over de juiste/vereiste expertise voor het welslagen van het samenwerkingsverband.

Oproep crisis in de dierlijke sector

De Europese Unie stelde middelen ter beschikking om buitengewone aanpassingssteun te verlenen aan de melkproducenten en/of landbouwers in de sectoren rundvlees, varkensvlees en schapenvlees („landbouwers in andere veehouderijsectoren”). Een van de vijf crisismaatregelen die de minister naar voren heeft geschoven in het kader van deze steun is de oprichting en werking van operationele groepen binnen de dierlijke sector. Binnen deze maatregel moeten activiteiten verricht worden met als doel de economische duurzaamheid van bedrijven te stimuleren en bij te dragen tot het stabiliseren van de markt Bovendien moet het economische voordeel van de steun volledig aan de landbouwers ten goede komt.

De oproep voor operationele groepen is rond een thema naar keuze maar de activiteiten verricht door de operationele groep moet dienen ter ondersteuning van landbouwers in de sectoren rundvee, varkensvlees en schapenvlees en moeten beantwoorden aan minstens één van de volgende acties:

  1. kleinschalige landbouw;
  2. het toepassen van extensieve productiemethoden;
  3. het toepassen van milieu- en klimaatvriendelijke productiemethoden;
  4. het uitvoeren van samenwerkingsprojecten;
  5. het uitvoeren van kwaliteitsregelingen of projecten ter bevordering van de kwaliteit en de toegevoegde waarde;
  6. opleiding op het gebied van financiële instrumenten en risicobeheersinstrumenten.

In totaal kunnen binnen het beschikbare budget minimum tien operationele groepen in het kader van crisis in de dierlijke sector geselecteerd worden. Binnen de oproep dierlijke productie wordt vereist dat de aanvrager een zekerheid stelt die overeenkomt met 100 % van de toegekende subsidie. Enkel zekerheden van erkende kredietinstellingen worden in aanmerking genomen.

Oproep plantaardige productie

Het Departement Landbouw en Visserij doet in het kader van het Vlaams Programmeringsdocument voor Plattelandsontwikkeling 2014-2020 (PDPO III) een oproep voor operationele groepen in de plantaardige productie. De oproep voor de operationele groepen is rond een thema naar keuze in de fruitteelt of algemeen in de plantaardige productie.

In totaal kunnen binnen het beschikbare budget vijf operationele groepen geselecteerd worden, waarvan drie in de fruitteelt en twee in de ruime plantaardige productie.

Geselecteerde operationele groepen oproep 2017 - Fruitteelt

Biofruit debuggers        

Korte samenvatting

Dit project sluit aan op eerder uitgevoerde kortdurende onderzoeksprojecten, en wil de recente bedreiging van de Aziatische stinkwants Halyomorpha halys aangrijpen als een opportuniteit om nieuwe recent opgedane kennis te exploiteren en te implementeren in de uitwerking van nieuwe innovatieve en praktijkgerichte bestrijdingsstrategieën voor het beheersen van boswantsen in pitfruitboomgaarden. Door het samenbrengen van toegepast onderzoek en voorlichting (pcfruit en Biofruitadvies/Fruitconsult), evenals een gemotiveerde groep van doelgroep (bio)telers (Bioforum vakgroep biologisch fruit), willen we met deze operationele groep een platform scheppen voor een gecoördineerde kennisvergaring, ervaringsuitwisseling en oplossingsgerichte aanpak van het boswantsenprobleem. Het hoofddoel hierbij is een effectieve beheersingsstrategie uit te werken en te valideren in de praktijk, waarbij we een focus leggen op de doordachte (tijdelijke) inzet van netten en de implementatie van nieuwe tools (recent ontwikkelde (pyramide)vallen/lokstoffen) en gegenereerde kennis rond ‘trap crops’. Beide focuspunten steunen op recente nieuwe (verworven of in kader van dit project te verwerven) inzichten aangaande migratie- en voedingskarakteristieken van boswantsen. Door de betrokkenheid van de (bio)telers in opzet en uitvoering van dit project, evenals diverse kennisverspreidingsactiviteiten, zijn kennisoverdracht en implementatie van de projectuitkomsten in de praktijk verzekerd.

Duurtijd en partners

1/12/2017 – 30/11/2019              

  • Proefcentrum Fruitteelt
  • BioForum Vakgroep biologisch fruit
  • Fruitconsult
  • CCBT
  • Boerenbond

Sustainable weed-strip: de nieuwe zwartstrook standaard       

Korte samenvatting

Om aan de wensen van de veranderende maatschappij te voldoen en de impact op het milieu te beperken, is het noodzakelijk dat de land- en tuinbouwsector verduurzaamt. Zo staat het gebruik van chemische herbiciden als middel voor de onkruidbeheersing steeds meer onder druk. Telers zijn op zoek naar duurzame alternatieven die voldoen aan meerdere eisen: het moet praktisch werkbaar zijn, met een haalbare kostprijs en zonder negatieve neveneffecten.

In de kleinfruitsector, en met uitbreiding in de pitfruit- en groentesector, ziet men mogelijkheden in het periodiek afdekken van de teeltruggen met antiworteldoeken. Andere methodieken zoals mechanische onkruidbeheersing (schoffelen, vegen, enz.) zijn niet bruikbaar in de kleinfruitsector wegens de oppervlakkig wortelende planten. Het gebruik van antiworteldoeken werkt goed op kleine schaal, maar heeft enkele beperkingen indien men het wilt opschalen. De kostprijs ervan wordt grotendeels bepaald door de hoge arbeidsintensiteit van het systeem: het jaarlijks manueel uitrollen, vastleggen en oprollen van de doeken.

Daarom dringt de ontwikkeling van een machine zich op die deze handelingen geautomatiseerd kan uitvoeren. Het zal een stap in de goede richting zijn om de omvang van de producties te kunnen opschalen, in combinatie met de afbouw van het gebruik van herbiciden. Een opschaling van deze sector zou waardevol zijn, aangezien de vraag naar kleinfruit sterk groeit, zowel vanuit de versmarkt als vanuit de verwerkende industrie.

Duurtijd en partners

1/7/2017 – 30/6/2019   

  • Innovatiesteunpunt vzw
  • Inagro, Innovatienetwerk Agreon
  • 4 kleinfruittelers

Plant voor een klant     

Korte samenvatting

De operationele groep ‘Plant voor een klant’ bereidt een upgrade voor van het rassenonderzoek en de rassenvernieuwing in de fruitteelt. Telers, producentenorganisaties en onderzoeksinstellingen ondernemen gezamenlijk actie om de bestaande processen te verbeteren zodat aangeplante nieuwe rassen succesvoller zijn, en tegelijk vermeden wordt dat niet succesvolle rassen nog worden aangeplant. De gemeenschappelijke visie is dat markt- en klantgerichtheid moeten verhogen, nichemarkten moeten worden onderzocht, commerciële en technische evaluaties parallel, geïntegreerd en versneld moeten verlopen en dat er een gezamenlijke en meer transparante communicatie moet gebeuren over welk ras gesteund of niet gesteund wordt. Hierdoor zullen er snellere en juistere keuzes gemaakt worden voor nieuwe variëteiten, zal de marktintroductie beter voorbereid zijn, zal de kans op mislukkingen verkleinen en zal de rendabiliteit van het fruitbedrijf verbeteren. De marktwaarde (prijs/kg en volume) en het marktaandeel (%) van de Vlaamse fruitproductie in de binnenlandse fruitverkoop en de export zullen verbeteren.

Duurtijd en partners

1/12/2017 – 30/11/2019              

  • Proefcentrum Fruitteelt
  • Belgische Fruitveiling (BFV)
  • BelOrta
  • Coöperatie Hoogstraten
  • Green Diamond
  • Limburgse Tuinbouwveiling (LTV)
  • New Green
  • Proefcentrum Hoogstraten
  • VCBT
  • Boerenbond
  • 6 telers + 12 telers

Geselecteerde operationele groepen oproep 2017 - Plantaardige productie

Variabel aardappelen poten     

Korte samenvatting

Door variabel te poten hoopt een teler om enerzijds de kwaliteit en uniformiteit van de uiteindelijke opbrengst te kunnen verbeteren en anderzijds duur pootgoed te kunnen besparen. Een aantal telers/loonwerkers hebben een plantmachine aangekocht waarbij variabel poten mogelijk is (in te stellen per plantelement). Vaak wordt deze echter nog niet maximaal ingezet en worden dus niet alle voordelen benut. Voor deze telers is begeleiding voor deze makkelijke toepassing van variabel poten wenselijk. Dit kan onder andere door hen bij het planten individueel te begeleiden, verschillende plantafstanden aan te leggen en de nodige waarnemingen tijdens en na de teelt te doen. Per bedrijf kan hieruit dan bekeken worden wat de kosten en de baten zijn van het variabel poten. Voor de vele telers/loonwerkers die nog niet variabel kunnen planten zal er tijdens de loop van deze operationele groep heel wat informatie beschikbaar komen en zullen enkele demomomenten georganiseerd worden. Op die manier kunnen meerdere telers/loonwerkers de mogelijkheden en voordelen voor hun eigen bedrijf nagaan.

Duurtijd en partners

1/12/17 – 30/11/19        

  • Inagro
  • Proefcentrum voor de Aardappelteelt (PCA)
  • Praktijkcentrum voor Land- en Tuinbouw (PCLT)
  • PIBO Campus
  • Loonwerker
  • 4 akkerbouwers
  • Constructeur van machines

Lean, with love

Korte samenvatting

Vijf witlooftelers willen nagaan hoe ze met het Lean-denken hun bedrijf nog beter kunnen laten draaien. De telers proberen namelijk het proces van kuisen en inpakken van witloof zo efficiënt mogelijk te laten verlopen. De witloofsector staat al jaren onder druk door lage prijzen. Kostenefficiënt werken is voor de telers dan ook uiterst belangrijk. Er wordt voortdurend gestreefd naar optimalisatie van het teeltproces. Witloof is een teelt die erg arbeidsafhankelijk is. Hoe efficiënter het personeel kan ingezet worden, hoe beter, aangezien het de kostprijs van het productieproces sterk beïnvloedt. Het komt er dus op aan om goed na te gaan wat het meest optimale proces is en dit ook op een goed verstaanbare en duidelijke manier aan de medewerkers over te brengen.

De telers willen de verschillende systemen die op de verschillende bedrijven worden toegepast met elkaar vergelijken en proberen te optimaliseren. De doelstelling is om alle mogelijke verspillingen die in het proces optreden te elimineren en te vermijden? De methodiek die ze hiervoor gebruiken is één van de Lean-tools, namelijk de Brown paper methodiek.

Tijdens een demodag zullen de telers hun bevindingen delen met andere witlooftelers. Tijdens deze dag zullen ook andere telers ingeleid worden in Lean-denken. Om ervoor te zorgen dat deze methode nadien ook individueel toegepast kan worden, wordt een handleiding geschreven over de Brown paper methodiek die met de brede witloofsector gedeeld wordt.

Duurtijd en partners

1/8/17 – 31/12/18          

  • Innovatiesteunpunt
  • 5 grondwitlooftelers
  • Boerenbond tuinbouwconsulent

 

Geselecteerde operationele groepen oproep 2017 - Dierlijke productie

Benchmarking Vleesvarkens    

Korte samenvatting

Het doel is om de varkenshouder op een kwantitatieve manier inzicht te geven inzake zijn transactie-voorwaarden: in welke mate houdt de uitbetaling (prijs verminderd met aftrekken) verband met de door hun geleverde kwaliteit van de vleesvarkens en andere transactieparameters? De aangeleverde inzichten dienen de individuele varkenshouder in staat te stellen om hun bedrijfsvoering en/of marketingstrategie bij te sturen. De einddoelstelling is om de toegevoegde waarde op de verkochte producten te verhogen. Tevens kan deze benchmarking de bestaande informatie-asymmetrie in de keten deels verhelpen én de efficiëntie in de keten verhogen. VPOV heeft gevraagd aan het Centrum Begeleiding Karkasclassificatie (CBKc) van de UGent om de analyse op zich te nemen, om zo de objectiviteit en de wetenschappelijkheid te kunnen garanderen. VPOV zal de financiële data aanleveren vanuit de deelnemende producenten. De Interprofessionele Vereniging voor het Belgisch vlees (IVB vzw) staat in voor het aanleveren van de (technische) slachtdata (van de deelnemende VPOV-boeren). Het plan is om de financiële data en de technische slachtdata te koppelen op bedrijfsniveau en d.m.v. statistische analyse op zoek te gaan naar bruikbare inzichten en verbanden, én deze inzichten te vertalen naar de deelnemende varkenshouders.

Duurtijd en partners

1/7/17 – 31/12/18          

  • Vlaamse Producenten Organisatie Varkenshouders (VPOV)
  • Cel Begleiding Karkasclassificatie (CBK) (Universiteit Gent)
  • Interprofessionele Vereniging voor het Belgisch vlees (IVB)

VEGCAT- integrated vegetable and cattle farming         

Korte samenvatting

Het doel van deze operationele groep is het in kaart brengen van alle mogelijkheden tot samenwerking tussen groentetelers en rundveehouders, met specifieke aandacht voor het optimaliseren van het grondgebruik en het gebruik van alle geproduceerde groentebiomassa, om zo te komen tot een meer competitieve, duurzame en milieuvriendelijke bedrijfsvoering. Onder andere het benutten van niet-geoogste gewasresten uit de groententeelt (o.a. van spruiten, bloemkool, prei) als component in het voeder voor rundveehouders zal in detail worden bekeken, inclusief, oogst, verwerking, voederwaarde, wetgeving, logistiek, rendabiliteit etc. Een ander belangrijk aspect dat zal worden onderzocht is hoe optimaal kan worden omgesprongen met de beperkt beschikbare hoeveelheid grond met aandacht voor optimale teeltrotaties, opbrengst, ziektedruk etc.

Duurtijd en partners

1/9/17 – 30/8/19            

  • ILVO
  • Inagro
  • Ingro
  • Universiteit Gent
  • 2 groentetelers
  • 1 melkveehouder
  • 1 rundveehouder
  • Boerenbond
  • 2 constructeurs van oogstmachines
  • 1 constructeur fermentatie-installatie

Koppelen van antibioticareductie aan kostprijsmanaging           

Korte samenvatting

Iedereen is het eens over het belang van antibioticareductie in het kader van de strijd tegen resistente bacteriën. Voor de veehouder is het financiële plaatje van deze opdracht ook van belang. Er is nood aan een financiële analyse op verschillende vlakken. Welke gevolgen heeft de keuze voor meer preventieve vaccinaties op de totale gezondheidskost op mijn bedrijf? Welke gevolgen zijn er op vlak van andere kosten? Welke gevolgen zijn er al of niet op vlak van opbrengsten?

Deze operationele groep heeft als doel de deelnemende varkenshouders meer inzicht te laten verwerven in de kostprijs van behandelingsstrategieën met een laag antibioticagebruik. Per bedrijf gaat de groep na hoe reductie van antibiotica hand in hand kan gaan met reductie van (diergezondheids)kosten en wat kan geleerd worden van de ervaringen van elke varkenshouder. De operationele groep brengt het huidig geneesmiddelengebruik op de bedrijven en de kostprijs ervan in kaart en maakt per bedrijf een gedetailleerde analyse. Nadien worden over de groep heen strategie en kostprijs vergeleken. Per bedrijf worden de kritische punten duidelijk gemaakt en een stappenplan opgesteld om deze zaken aan te pakken. De resultaten van de genomen stappen resulteren in algemene conclusies en aanbevelingen. Deze kunnen nadien ook andere varkenshouders inspireren om mee aan de slag te gaan.

Duurtijd en partners

1/9/17 –  31/8/19           

  • Innovatiesteunpunt
  • 6 varkenshouders
  • Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ)
  • Boerenbond
  • ILVO
  • Pocketboer       

POCKETBOER

Korte samenvatting

POCKETBOER heeft als doel om pocketvergistingsinstallaties in Vlaanderen performanter te laten draaien. Kleinschalige vergisting is een technologie die rond 2011 zijn ingang vond in Vlaanderen. Op basis van eigen runderdrijfmest konden melkveebedrijven via vergisting zelf in hun energie voorzien. Zoals dat bij nog innovaties gekend is, traden er van in het begin een aantal kinderziekten op bij best wat installaties. De technologie ondervond veel veranderingen, maar niet alle landbouwers werden gedurende deze pioniersjaren even goed begeleid of geholpen bij de uitbating van hun biogasinstallatie. Ook niet iedereen had dezelfde ervaring en ingesteldheid om aan een dergelijke uitbating te beginnen. Deze operationele groep wil daar verandering in brengen door uitbaters samen te brengen, installaties te vergelijken en samen op zoek te gaan naar oplossingen voor problemen die zich voordoen. Heel wat uitbaters uitten de wens om regelmatig samen te komen om te leren van elkaar en te streven naar verbeteringen. Reeds 31 uitbaters van de 79 bij de partners gekende uitbaters bevestigden hier frequent rond te willen samenkomen. Het doel is om het aandeel installaties die goed draaien in Vlaanderen aanzienlijk te verhogen. Per jaar kan een uitbater 22 000 euro inkomsten verliezen als zijn installatie niet goed draait. Het is van groot belang voor de rendabiliteit van de installatie op deze bedrijven dat de energie uit de mest zo optimaal mogelijk wordt benut. Ook het ecologische plaatje heeft daar baat bij, pocketvergisting zou namelijk een interessante maatregel kunnen zijn om ook broeikasgasemissies bij mestopslag aan te pakken. Landbouwers & kennispartners slaan de handen ineen om pocketvergisting bij bestaande installaties opnieuw een boost te geven.

Duurtijd en partners

1/7/17 –  30/6/19           

  • Inagro
  • Boerenbond
  • Innovatiesteunpunt
  • Hooibeekhoeve
  • Innolab
  • 31 pocketboeren

Agro MEATs Nature      

Korte samenvatting

Het project Agro MEATs Nature heeft als doelstelling landbouw en natuur dichter bij elkaar te laten komen en te laten samenwerken op basis van een positief verhaal en met een win-win voor beide partijen. Landbouwers moeten actief kunnen blijven in zones dien ingekleurd zijn/worden als natuurgebied en tevens moet een economische meerwaarde gecreëerd worden voor deze extensieve vleesproductie.

Om deze doelstellingen te realiseren zal enerzijds een werkgroep ecologie opgericht worden waarin landbouwers en natuurbeheerders samenkomen om te bespreken hoe natuurbeheerd te combineren is met begrazing en maaibeheer. In deze werkgroep worde de voederwaarde van kruidenrijk grasland onderzocht, wordt bekeken welke runderrassen het meest geschikt zijn en hoe een gezamenlijke aanpak kan resulteren in een optimale beheersovereenkomst. Anderzijds wordt een werkgroep economie opgericht die zich richt op de rendabiliteit van extensieve vleesproductei en meerwaardecreatie voor vlees uit valleilandbouw en kruidenrijk grasland. De marktsituatie zal in beeld gebracht worden en er zal bekeken worden hoe een individueel bedrijf op een rendabele en efficiënte manier zijn producten aan de man kan brengen en in hoever een apart label nuttig of nodig is. Het projectgebied Kalkense Meersen en omgeving zal gebruikt worden als casestudie. Alle kennis uit de werkgroepen en projectgebieden zal gebundeld worden en resulteren in een transparante keten voor extensieve vleesproductie, met oog voor natuur en milieu en met meerwaarde voor de landbouwers die dit vlees op de markt brengen.

Duurtijd en partners

15/8/17 – 14/8/19          

  • ILVO
  • Provincie Oost-Vlaanderen, Dienst Landbouw en Platteland
  • Regionaal Landschap Schelde en Durme
  • Agrobeheercentrum Eco²
  • Innovatiesteunpunt
  • 9 melk- of vleesveehouders, sommige met hoeveslagerij
  • 1 schapenhouder

P'orchard, boslandbouw voor buitenvarkens   

Korte samenvatting

De varkenssector bevindt zich reeds jaren in crisis. Een veehouderij die inzet op lokale, duurzame en kwaliteitsvolle producten biedt mogelijks een uitweg door in te spelen op de stijgende maatschappelijke vraag hiernaar. De laatste jaren zetten verschillende landbouwers de eerste stap in de richting van meer extensieve varkenshouderij en verkoop via korte keten, maar meestal niet zonder slag of stoot. Hoe de uitloop zowel ruimtelijk als economisch te integreren op het bedrijf is vaak niet duidelijk. Agroforestry (boslandbouw) kan hierin een rol spelen. De inrichting van een buitenloop voor varkens met boslandbouw biedt meerdere voordelen:  verbeterd dierenwelzijn (beschutting), meerlagig ruimtegebruik waarbij fruit/noten ingezet kunnen worden als voeder of voor menselijke consumptie, verbeteren van het imago van varkenshouder bij de consument, indirecte voordelen op vlak van milieu. Doelstelling van deze operationele groep is het samenbrengen en uitwisselen van kennis, ervaring en innovatieve ideeën omtrent dit teeltsysteem, en het identificeren van eventuele knelpunten met de bedoeling tot een concreet conceptueel plan te komen als resultaat. Twee praktijkcases zullen worden uitgewerkt, die ook als demo zullen functioneren. Resultaten zullen gebundeld worden in een praktische leidraad voor varkenshouders om hun buitenloop voor varkens zo optimaal mogelijk in te richten en te benutten. De resultaten zullen verspreid worden via verschillende kanalen (websites, nieuwsbrieven, demomoment,…).

Duurtijd en partners

1/9/17 –  31/8/19           

  • ILVO
  • Inagro
  • 3 varkenshouders

Smart Weeding, Organic Feeding           

Korte samenvatting

Drie omschakelende melkveehouders namen initiatief voor deze operationele groep en vonden meteen bijval bij enkele collega’s die voor dezelfde uitdaging staan. De omschakeling van hoogproductieve dieren naar de biologische teeltmethode vereist een rantsoen dat dit ondersteunt. Naast gras-klaver, hebben maïs en voederbieten hierin een belangrijke plaats. De onkruidbestrijding in deze teelten is in de biologische landbouw een hele uitdaging n tegelijk een doorslaggevende succesfactor. Machines voor mechanische onkruidbestrijding zijn de voorbije vijf jaar sterk geëvolueerd en worden uitgerust met RTK-GPS besturing of camerabesturing. Dit resulteert in een hogere efficiëntie en capaciteit. Tegelijk brengen deze technologische ontwikkelingen een duur kostenplaatje met zich mee.

De telers in de operationele groep staan op een belangrijk beslissingsmoment met een belangrijke impact op de slagkracht van hun onkruidbestrijding voor de toekomst. Individueel is de investering in moderne schoffeltechnologie niet haalbaar en is enkel een basismechanisatie mogelijk. Door onderlinge samenwerking kunnen ze zich mogelijk wel toegang verwerven tot een eigentijdse ne modern machinepark voor mechanische onkruidbestrijding met meer slagkracht en hogere performantie als gevolg. Dit is de inzet van deze operationele groep. Parallel worden de relevante machines in beeld gebracht en worden mogelijke samenwerkingsvormen afgetoetst. Via onder andere een demonstratiedag worden de ervaringen gedeeld met het brede publiek.

Duurtijd en partners

1/7/17 –  30/6/19           

  • Inagro
  • 3 omschakelende melkveehouders
  • 1 biologisch melkveehouder
  • 2 omschakelende akkerbouwers
  • 1 zelfstandig consultant
  • 1 constructeur van schoffelmachines
  • 3 verdelers van schoffelmachines

GP MortellaroManagement     

Korte samenvatting

Mortellaro is een klauwaandoening die op veel melkveebedrijven voorkomt en verantwoordelijk is voor aanzienlijke economische verliezen. Er zijn negatieve gevolgen voor de klauwgezondheid, welzijn van de dieren, productie, vruchtbaarheid,… De vraag vanuit de melkveehouders gaat over mogelijkheden om deze aandoening aan te pakken en onder controle te houden op de melkveebedrijven zodat de economische verliezen kunnen worden beperkt. Met deze operationele groep willen we een protocol opstellen voor melkvee gebaseerd op de ervaringen van melkveehouders, practici en wetenschappers die regelmatig met deze klauwaandoening in aanraking komen. Dit protocol moet een handvat zijn voor de melkveehouders die op een ecologisch en economisch verantwoorde manier de aandoening willen bestrijden. Daarnaast willen we door middel van deze operationele groep nagaan of er alternatieve middelen of methodes mogelijk zijn om nadien via onderzoek het potentieel hiervan te kunnen nagaan. Een laatste vraag waar de landbouwers een antwoord op zoeken zijn oorzaken van Mortellaro en preventiemogelijkheden bij jongvee. De verworven kennis zal tot een protocol voor jongvee worden uitgewerkt.

Concreet zal de aanpak van Mortellaro in verband met de volgende 3 onderwerpen onder de loep worden genomen: jongvee, melkvee en innovatieve mogelijkheden. Vanuit deze operationele groep willen we het potentieel van mogelijke hulpmiddel in de strijd tegen Mortellaro evalueren en streven we naar de uitwerking van specifieke protocollen. Daarnaast willen we met deze operationele groep nieuwe onderzoeksvragen formuleren.

Duurtijd en partners

1/9/17 –  31/8/19           

  • Inagro
  • Universiteit Gent
  • Dierenarts
  • Dierengezondheidszorg Vlaanderen
  • 5 melkveehouders

Mobiele slachteenheid               

Korte samenvatting

De operationele groep wil de haalbaarheid van een mobiele slachteenheid onderzoeken in Vlaanderen: hoe groot is het potentieel, kan er een oplossing gevonden worden voor de wettelijke obstakels, is de klant bereid om een meerprijs te betalen voor dierenwelzijn, welke installatie is werkbaar en vergunbaar en kan het rendabel functioneren. In het beste geval zal de operationele groep leiden tot de start van een mobiele slachteenheid, waarvoor dan een beheermodel zal opgesteld worden. 

Kleinschalige (biologische) veehouders die slachten voor rechtstreekse verkoop, hebben al langer een probleem om op een bereikbare afstand een (gecertificeerd) slachthuis te vinden. Kleinere slachthuizen zijn dichtgegaan en grotere slachthuizen zijn niet toegerust om een beperkt aantal dieren te slachten voor rechtstreekse verkoop. De lange afstanden die men moet afleggen met de dieren zijn een doorn in het oog van veehouders en consumenten. In 2013 liet BioForum in het kader van het project Bio zoekt Keten al een studie uitvoeren naar de haalbaarheid van een mobiele slachteenheid. Op dat moment waren er nog veel vragen bij de haalbaarheid en bleek de vraag te klein om het rendabel te maken. Intussen is de urgentie alleen maar toegenomen en is het aantal kleinschalige (bio)veehouders ook toegenomen. In Duitsland is er net over de grens een functionerende mobiele slachteenheid en ook in Wallonië onderzoekt men opnieuw de mogelijkheden. Naar aanleiding van de sluiting van het slachthuis van Genk en de problemen met het slachthuis in Tielt kwam de vraag naar alternatieven weer sterk naar boven.

In een rondvraag van BioForum bij biologische veehouders naar interesse in een operationele groep gaven 14 biologische veetelers en één starter aan dat ze interesse hebben, 11 zijn bereid om mee te investeren in een mobiele slachteenheid en 6 daarvan wilden als partner dit project mee indienen terwijl de anderen ook willen nadenken. Bij gangbare veehouders gebeurde er vooraf geen rondvraag, maar bij de start van het project zal bij hen wel naar interesse gepeild worden.

Duurtijd en partners

1/9/17 –  31/8/19           

  • Bioforum Vlaanderen
  • Steunpunt Hoeveproducten
  • Odisee, Agro en Biotechnologie
  • OVAM
  • 3 rundveehouders
  • 1 varkenshouder
  • 1 schapenhouder
  • 1 student Landwijzer en beenhouwerij
  • 2 vleesverwerkers

Milk Trading Company (MTC)   

Korte samenvatting

De MTC heeft tot doel om de prijsvolatiliteit van de melkprijs en/of de voederkost te verkleinen en via slimme hedging (indekken) van beide componenten een hogere voedermarge te bekomen dan de gemiddelde voedermarge in de sector op basis van de dagprijzen.

Daarvoor gebruiken we in hoofdzaak financiële tools als futures (op de termijnmarkten), maar ook SWAPS (langetermijnprijscontracten in de fysieke markt) of andere financiële tools te vergelijken met bvb de melkprijsgarantiecertificaten vanuit Nederland. Er worden in principe dus prijscontracten afgesloten op de voorwaartse markten op momenten dat de voedermarge als voldoende wordt ervaren.

De MTC, een coöperatieve vennootschap in oprichting, heeft momenteel een groep van een 50-tal melkveehouders als lid die tezamen ongeveer 60 miljoen liter melk produceren. De melkprijs van maximaal 1/3de van deze hoeveelheid zal worden afgedekt in de voorwaartse of op de termijnmarkt. Dit zal voor wat betreft de melkprijs in hoofdzaak gebeuren door het afsluiten van futurescontracten van melkderivaten als boter, wei en melkpoeder, maar eventueel ook andere beschikbare derivaten op de termijnmarkten.

Voor wat betreft de voederkost zal dit in hoofdzaak gebeuren door het afsluiten van futurescontracten van mais, soja en tarwe of door het vastleggen van die voedercomponenten in de fysieke markt op momenten dat de voedermarge als voldoende wordt ervaren.

Als resultaat van het innemen van deze voorwaartse contracten trachten we vooral de dalen maar onvermijdelijk ook de pieken in de voedermarge af te zwakken waardoor de melkveehouders over een stabielere cash-flow kunnen beschikken wat hen onmiddellijk ook een sterkere financiële positie oplevert. Naast de financiële voordelen, leert men via de verspreide marktinfo onder de leden ook de markt heel wat beter kennen wat een ondersteuning biedt in het dagdagelijkse management op het bedrijf.

Duurtijd en partners

15/7/17 –  31/12/18       

  • Milk Trading Company
  • Universiteit Wageningen
  • DLV (United Experts)
  • Vital Nutrition

Infomomenten

Het Departement Landbouw en Visserij heeft op 25 april (te Oostmalle) en 28 april (te Melle) infomomenten georganiseerd rond het indienen van voorstellen voor operationele groepen in het kader van deze oproep waarbij enkele inspirerende voorbeelden van innovatie werden toegelicht. De volgende presentaties werden hier toegelicht:

Meer info?

Els Lapage | els.lapage@lv.vlaanderen.be | 02 552 7907

Oproep 2016

De oproep voor de operationele groepen was rond een thema naar keuze of rond het thema Instandhoudingsdoelstelling/Programmatische Aanpak Stikstof (IHD/PAS).

In totaal werden binnen het beschikbare budget vijf operationele groepen geselecteerd.

Geselecteerde operationele groepen oproep 2016 – thema IHD/PAS

VleesVEEPAS - Emissiebeperking door goede praktijk bedrijfsvoering vleesvee

Korte Samenvatting
De operationele groep ‘VleesVEEPAS - Emissiebeperking door goede praktijk bedrijfsvoering vleesvee’ werd ingediend door Inagro vzw en wil werken rond praktische en betaalbare technieken en maatregelen voor ammoniakreductie bij de vleesveehouderij.

Deze operationele groep beoogt een groeiende bewustwording bij de vleesveehouders in verband met ammoniakemissie. De sector wordt praktisch wegwijs gemaakt in het toepassen van de goede praktijken toe te passen om zo de uitstoot van ammoniak door hun manier van bedrijfsvoering zo veel mogelijk te beperken. De conclusies gemaakt door vleesveehouders en onderzoekers uit de enquête en uit de discussienamiddagen zullen het vleesveeonderzoek gericht mee helpen aansturen. Ideeën geformuleerd binnen deze operationele groep zullen  waar mogelijk omgezet worden tot concrete innovaties via een bottum up benadering.

Dit zal op termijn voor de Vlaamse vleesveesector leiden tot erkenning van bijkomende PAS- (Programmatorische Aanpak Stikstof -) maatregelen van technieken en management maatregelen en zal zo de sector terug meer mogelijkheden geven.

Duurtijd en partners
1/12/2016 – 30/11/2018

  • Inagro vzw
  • Groene Kring
  • Hilde en Luc Coudeville
  • Demeyere Dirk
  • Innovatiesteunpunt
  • ILVO
  • Vleesveehouders studiekring BWB

Meer info
Inagro vzw | isabelle.vuylsteke@inagro.be

www.inagro.be

Haalbaarheid van het opstellen van een bedrijfsstikstofbalans op een melkveebedrijf met het oog op het reduceren van ammoniakemissies

Korte Samenvatting
De operationele groep ‘‘Haalbaarheid van het opstellen van een bedrijfsstikstofbalans op een melkveebedrijf met het oog op het reduceren van ammoniakemissies’ werd ingediend door innovatiesteunpunt vzw. In deze operationele groep wordt nagegaan op welke manier een bedrijfsstikstofbalans kan ontwikkeld worden voor de Vlaamse rundveebedrijven en op welke manier dergelijke balans kan bijdragen tot een reductie in ammoniakemissie binnen de rundveehouderij.  

Voor veel bedrijven in Vlaanderen betekenen de instandhoudingsdoelstellingen dat ze een groot deel van de ammoniakuitstoot moeten terugdringen. Om deze reductie door te voeren kunnen ze kiezen uit de maatregelen die op de PAS-lijst staan en dus erkend werden. De implementatie van deze maatregelen is echter vaak duur en levert de landbouwer geen bijkomende voordelen of inkomsten. Door runderen gerichter eiwitten te voederen zouden zowel voederkosten als ammoniakemissies gereduceerd kunnen worden. Om dit op een correcte manier te kunnen bekijken is inzicht nodig in de stikstofbalans van een bedrijf.

In Vlaanderen is er op dit moment veel kennis over de stikstofbenutting op bedrijfsniveau, maar deze is versnipperd. De bedoeling is dat alle waardevolle kennis hierover gebundeld wordt. We doen dit door met verschillende stakeholders rond de tafel te gaan zitten. Innovatiesteunpunt, Boerenbond, Inagro, AVEVE, ILVO, Hooibeekhoeve en drie landbouwbedrijven hebben zich geëngageerd om mee te werken aan de operationele groep. Deze operationele groep zal resulteren in een rapport waarin wordt aangegeven welke parameters moeten meegenomen worden bij het opstellen van een bedrijfsstikstofbalans. Een ander rapport zal aanhalen welke informatie zo'n balans geeft over een bedrijf en wat de landbouwer daarmee kan doen.
 

Duurtijd en partners
1/09/2016 – 31/08/2018

  • Innovatiesteunpunt
  • Inagro
  • ILVO
  • Hooibeekhoeve
  • Boerenbond
  • Peeters lv
  • Oostvogels Cis
  • LV Den Hamer
  • AVEVE

Meer info
Innovatiesteunpunt vzw | hanne.leirs@innovatiesteunpunt.be

www.innovatiesteunpunt.be

Geselecteerde operationele groepen oproep 2016 – thema naar keuze

GREEN-AIR : Uitwisseling van groene kennis voor een gezondere binnen- en buitenlucht

Korte Samenvatting
De operationele groep ‘GREEN-AIR : Uitwisseling van groene kennis voor een gezondere binnen- en buitenlucht’ werd ingediend door de Universiteit Gent en heeft als doel om alle actoren betrokken bij het effect van groen op de luchtkwaliteit (zowel binnen als buiten) bij elkaar te brengen en bruggen te slaan tussen de verschillende sectoren.

In dit project worden data verzameld over de extra functies die aan planten kunnen toegeschreven worden zoals luchtzuiverend, therapeutisch, klimaatregelend. Via interactieve sessies, een studiedag en een praktijkgerichte brochure worden deze data overgebracht naar de sector in de brede zin. Hierdoor kan de Vlaamse sierteler zijn teelten afstemmen op een actuele maatschappelijk behoefte, namelijk deze van een bevordering van het binnen- en buitenklimaat. Door deze kennis kan de sector zich bijkomend anders op de markt zetten (zowel lokaal als internationaal) en verwachten we ook een toenemende diversificatie en productie.
Ook de groenvoorzieningssector heeft een directe baat bij de projectresultaten. Zij zijn vragende partij om te weten hoe een aanplant in een stedelijke omgeving het meest optimaal kan gebeuren en met welke factoren er rekening gehouden dient te worden. Ook toeleveringsbedrijven van groen voor gebouwen en constructeurs van verticaal groen of groendaken bekomen objectieve informatie over de luchtzuiverende werking van hun product. Daarnaast kunnen milieudiensten en private en openbare aanbestedingen het integreren van groene elementen op een wetenschappelijke manier staven.
 

Duurtijd en partners
1/10/16 – 30/09/18        

  • Universiteit Gent, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen
  • PCS
  • HoGent
  • ILVO
  • UA
  • VMM
  • Vereniging voor openbaar groen
  • Algemeen verbond van de Belgische siertelers
  • Vlaams milieuplan sierteelt
  • Aquarella
  • Van Hulle B & C
  • Dirk Mermans
  • Boplant
  • Groen TAC

Meer info
Universiteit Gent, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen | mariechristine.vanlabeke@ugent.be

www.horticulture.ugent.be

Controlled Traffic Farming

Korte Samenvatting
De operationele groep ‘Controlled Traffic Farming’ werd ingediend door Inagro vzw en wil een concept voor controlled traffic farming ontwikkelen als smart farming strategie op maat van de bedrijven en op maat van de biologische en gangbare land- en tuinbouw.

Vaste rijpaden voorkomen structuurbederf en compactie van de bodem in het teeltbed tussen de rijpaden. Dit creëert optimale groeicondities voor het bodemleven en plantwortels en zorgt voor een betere infiltratie- en waterbergingscapaciteit. CTF heeft ook voordelen bij mechanische onkruidbestrijding: het veld is eerder betreedbaar en het teeltbed is meer uniform. Hoewel deze voordelen gunstig zijn voor de biologische landbouw, belemmeren bepaalde 'lock-ins' een eenvoudige implementatie op boerderijniveau. In het bijzonder wordt de vraag gesteld naar de toepasbaarheid voor middelgrote bedrijven. Dit project zal landbouwers helpen CTF op hun boerderij te implementeren.

Drie middelgrote biologische boerderijen en een conventionele landbouwer zullen als case dienen voor de implementatie van CTF op hun bedrijf waarbij voor elk geval een SWOT-analyse en een CTF-implementatieplan op bedrijfsniveau wordt gemaakt. Om dit te ondersteunen zal met deze landbouwers zowel de huidige kennis in de literatuur als de bestaande praktijkvoorbeelden onderzocht worden. Een bezoek in het buitenland  aan landbouwers met CTF is eveneens voorzien. De ervaringen van deze vier cases  en de huidige kennis zullen samengevat worden in een verslag dat andere landbouwers moet inspireren en dat verspreid wordt via een demonstratiemoment, een aantal netwerkmomenten en publicaties in de geschreven of digitale landbouwpers.
 

Duurtijd en partners
1/11/16 – 28/02/18

  • Inagro
  • ILVO
  • UGent
  • Van Den Borne Aardappelen
  • Thierry Beaucarne
  • Frank Schelfhout
  • Antoon en Jakob Devreese
  • Hilaire Van Der Haegen nv
  • Agri Lemahieu

Meer info
Inagro vzw | Lieven.delanote@inagro.be en karel.dewaele@inagro.be

www.inagro.be

SOCROSense (soil and crop sensing technologies)

Korte Samenvatting
De operationele groep ‘SOCROSense’ werd ingediend door het Proefstation voor de Groenteteelt vzw en beoogt ondersteuning te bieden aan het gebruik en de implementatie van bodem- en gewassensoren. Verder wordt ook gekeken naar de toekomstperspectieven van GPS technologie gekoppeld aan tal van sensoren.

Enkele jaren geleden hebben de eerste bedrijven geïnvesteerd in een trekker en machinesturing op GPS-signaal. Het rijden op de zogenaamde AB-lijnen waarbij de trekker, al dan niet in combinatie met de machine, nauwkeurigheden kunnen halen van max. 2cm - maar vaak veel nauwkeuriger werken - is op zich niet nieuw meer. De volgende innoverende stap is het koppelen van metingen aan specifieke locaties op een perceel. De mogelijkheden zijn immens, sommige klaar voor de eerste introductie in de praktijk, voor andere is het misschien nog even wachten. Voorbeelden zijn diverse taakkaarten die gemaakt worden op basis van metingen waaraan bemestingen of bespuitingen kunnen afgestemd worden. Detectie van ziektebeelden in gewassen is misschien voor overmorgen.
Deze operationele groep wenst deze innovatie tot bij de land- en tuinbouwers te brengen. Vernieuwende  technieken worden zowel in  België als in de omringende landen opgezocht. Nieuw is ook dat resultaten niet alleen naar het eigen doelpubliek verspreidt wordt, maar dat deze ook in een Europese context gedissemineerd zullen worden op het EIP Agri-platform. Bedoeling is om op langere termijn te komen tot meer samenwerking met andere relevante Europese partners.
Een tweede pijler rond innovatie is om na te denken op welke teelt technische aspecten van een bedrijf de data van GPS-sensoren tot een beter bedrijfsmanagement kunnen leiden. Een brainstorm binnen de expertgroep moet hier frisse ideeën opleveren. Wat mogelijk is, kan binnen het project in praktijk gebracht worden.
 

Duurtijd en partners
01/12/16 – 30/11/18

  • Proefstation voor de Groenteteelt vzw
  • Hooibeekhoeve
  • ILVO
  • KU Leuven
  • Agrometius bvba
  • Hillaire van der Haeghe NV
  • Groentenhof
  • Boomkwekerij De Bruyn
  • Denys Carrots
  • Carolus Trees – Pieter Lemmens
  • Hof Ten Bosch
  • DCM De Ceuster
  • Loonbedrijf Aernouts
  • Loonbedrijf Paulussen

Meer info
Proefstation voor de Groenteteelt vzw | joris.de.nies@proefstation.be

www.proefstation.be

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling - Europa investeert in zijn platteland.Europese vlag