ga naar de navigatie ga naar de inhoud

Opgelet!Schijnbaar begrijpt uw browser geen Cascading Style Sheets of u hebt e ondersteuning voor CSS uitgeschakeld. Dat is niet erg, maar besef dat u momenteel een andere lay-out ziet dan de ontwerpers van deze site bedacht hebben.

Vlaamse overheid - www.vlaanderen.be/landbouw
 

Monitoring van het herbruik van drainwater bij aardbeien op substraat op diverse praktijkbedrijven

Reductie van het watergebruik in opkweek van trayplanten aardbeien door introductie op demonstratiebedrijven van een tray met druppelbevloeiing

Korte samenvatting van het project

Dit project heeft tot doel tot een volledige waterbeheersing te komen op aardbeibedrijven op substraat, zowel in de opkweek- als in de productiefase, door vermindering van watergifte en gebruik en uitspoeling van nutriënten. Door monitoring van de samenstelling van het drainwater en opvolging van de infectiedruk van plantpathogenen bij herbruik gedurende het seizoen, en een juiste omschrijving van de praktische problemen, willen we demonstreren dat tot een gesloten systeem te kunnen komen.

Dit project wordt gecoördineerd door het Proefbedrijf der Noorderkempen en gebeurt in samenwerking met het POVLT Beitem, de Bodemkundige Dienst van België, en het DGB van het CLO Merelbeke, en loopt van juli 2004 tot december 2005. Het heeft tot doel tot een volledige waterbeheersing te komen op aardbeibedrijven op substraat, zowel in de opkweek- als in de productiefase, door een vermindering van de watergifte en van het gebruik en de uitspoeling van nutriënten. Door monitoring van de samenstelling van het drainwater bij herbruik gedurende het seizoen, het opvolgen van de infectiedruk van plantpathogenen bij herbruik en een juiste omschrijving van de praktische problemen, willen we demonstreren dat we tot een gesloten systeem kunnen komen.

Probleemstelling

De teelt van aardbeien onder bescherming is in belangrijke mate georiënteerd naar de teelt op substraat. Hierbij heeft de teler te maken met een hoeveelheid drainwater (tussen 10 en 30 %) die zal moeten worden herbruikt. Door het gebruik van potgrondsubstraat heeft het drainwater een bruine kleur, waardoor een aantal ontsmettingstechnieken niet voldoende resultaat geven. Belangrijk voor de telers is te weten wat de samenstelling van het drainwater gedurende het seizoen is en in welke mate de infectiedruk van plantpathogenen bij herbruik van drainwater nefast kan zijn. Door monitoring willen we komen tot het juist omschrijven van de praktische problemen die zich kunnen stellen om in een tweede fase te zorgen voor een correcte advisering.

Trayplanten zijn het planttype bij uitstek die nagenoeg bij alle aardbeitelers worden gebruikt in de productiefase onder bescherming. De opkweek van deze trayplanten gebeurt van juli tot december (=rooiperiode). De watergifte gebeurt met een bovenberegening. De hoeveelheden water die worden gebruikt liggen gemiddeld rond de 500 l/m². Dit is een grote hoeveelheid, waarbij de beschikbaarheid van kwaliteitsvol regenwater een probleem is, en waarvan slechts een zeer gering percentage effectief is voor de groei. De rest van dit voedingswater gaat verloren of zal moeten herbruikt worden, maar dan is de opvang ervan een probleem. Door het ontwerpen van een trayplaat die met een druppelbevloeiing kan voorzien worden willen we komen tot een drastische reductie van de watergift en drain, waardoor de kleinere hoeveelheid drainwater kan opgevangen worden en herbruikt. Met deze teeltvorm in de nieuwe trayplaat kan het systeem naadloos worden ingeschakeld in de andere substraatsystemen voor de opvang en herbruik van drainwater in de productiefase op het aardbeibedrijf jaarrondteelt.

Uitvoering

In het eerste deel van het project willen we nagaan welke hoeveelheden drainwater er jaarlijks op een substraatteelt aardbeien dienen herbruikt te worden, en wat de kwaliteit ervan is. Op verschillende bedrijven zal nagegaan worden welke kwaliteit het drainwater heeft en welke hoeveelheden in de diverse teeltsystemen (onder glas, onder plastiek of buiten in open lucht) en tijdstippen (vroege teelt, zomerteelt, late teelt) te onderkennen vallen. Metingen van pH, EC en hoeveelheid van druppelwater en drainwater zullen gekoppeld worden aan geregistreerde klimaatgegevens. Tevens zal aan de hand van een kleurkaart de verkleuring van het drainwater in functie van de hoeveelheid druppelwater en teeltsysteem in kaart worden gebracht. Door de Bodemkundige Dienst van België zullen regelmatig analyses gebeuren van drainstalen, zodat we een idee krijgen van de minerale samenstelling van het drainwater i.f.v. teeltsysteem, aard van het startwater en herbruik. Verder zullen regelmatig analyses op pathogene schimmels gebeuren, om een idee te krijgen van de problematiek van de aanwezigheid van pathogene sporen in het drainwater, en de effectiviteit van de ontsmetting. Door al deze metingen moeten we een beeld krijgen van de problematiek van het herbruiken van drainwater bij aardbeien op substraat in de productiefase.

In deel twee van het project gaan we na of de nieuw ontwikkelde tray voor de opkweek van trayplanten met druppelbevloeiing een bruikbaar alternatief is voor de klassieke opkweek. Het geeft een antwoord op het reduceren van het watergebruik in de opkweek van trayplanten. We mogen immers stellen dat dit probleem een dergelijke omvang heeft dat deze problematiek het herbruik van drainwater op het aardbeibedrijf in de weg staat. Vandaar dat we dit aspect onmiddellijk willen koppelen aan het herbruik van drainwater. Bovendien mogen we stellen dat wanneer dit probleem opgelost zou zijn de ganse problematiek van het herbruiken van drainwater te herleiden zou zijn en makkelijker op te lossen is.

Midden over de nieuwe tray is een gleuf gemaakt met tussenschotten waarin een druppelslang kan gelegd worden. De tussenschotten zullen het water ophouden en via een systeem van zijkanaaltjes ervoor zorgen dat elke tray individueel van water wordt voorzien. Alle planten krijgen op deze wijze dezelfde hoeveelheid water. De tray heeft enkele voordelen. Door de druppelbevloeiing kan het watergebruik tot 65% worden verminderd. Dit heeft tot gevolg dat de nodige meststofhoeveelheden ook aanzienlijk afnemen en er een betere benutting is van de nutriënten. Met het systeem is tevens een betere sturing van de groei mogelijk, wat de plantkwaliteit ten goede moet komen. Verder moet dit systeem een betere ziektebestrijding geven: verspreiding van Xanthomonas fragariae en Colletotrichum wordt immers in de hand gewerkt door beregening.

Op een vijftal bedrijven in de Noorderkempen en op het PDNK worden trayplaten geleverd waarin einde juli stekken van aardbeien worden opgeplant. De watervoorziening zal gebeuren via druppelbevloeiing. De planten zullen worden vergeleken aan klassiek opgekweekt plantmateriaal. Bij het rooien wordt een deel van het opgekweekt plantmateriaal van de beide systemen van de demo bedrijven verzameld en beoordeeld (dikte rhizoom, aantal zijneuzen, uniformiteit beworteling, aantastingen, …). Na bewaring in de koelcel op het PDNK zullen ze worden opgeplant in een kas. In de productiefase zullen aantal bloemtakken en bloemen, productie en sortering gemeten worden.

Om een inzicht te krijgen in de kwantificatie van meststoffen- en waterbesparing, zal op de proeftuin watergift en drainhoeveelheid geregistreerd worden bij druppelbevloeiing en bovenberegening. De kwaliteit van het drainwater zal eveneens bepaald worden door periodieke analyses van de minerale samenstelling van het drainwater (BDB).

Bij dit nieuwe systeem kunnen praktische problemen aan het licht komen. Deze zullen in kaart worden gebracht en er zal een oplossing voor gezocht worden.

Besluit

Dit project draagt bij tot een duurzame landbouw. Er is de reductie van het water- en nutriëntengebruik bij de opkweek van trayplanten op het aardbeibedrijf. Het project moet leiden tot het wegnemen van de belemmeringen tot het overgaan van herbruiken van het drainwater. En aangezien de dimensionering van de systemen niet meer moeten afgestemd worden op de opkweekfase en op het ganse bedrijf nu de normale herbruik en ontsmettingstechnieken kunnen gebruikt worden, kan er bespaard worden op de investeringskosten.

De resultaten van het project zullen bekend gemaakt worden in vulgariserende artikels, op voordrachten en bij rondleidingen.

Gedetailleerde toelichting

De teelt van aardbeien onder bescherming is in belangrijke mate georiënteerd naar de teelt op substraat. Hierbij heeft de teler te maken met een hoeveelheid drainwater (tussen 10 en 30 %) die zal moeten worden herbruikt. Door het gebruik van potgrondsubstraat heeft het drainwater een bruine kleur, waardoor een aantal ontsmettingstechnieken niet voldoende resultaat geven. Belangrijk voor de telers is te weten wat de samenstelling van het drainwater gedurende het seizoen is en in welke mate de infectiedruk van plantpathogenen bij herbruik van drainwater nefast kan zijn. Door monitoring willen we komen tot het juist omschrijven van de praktische problemen die zich kunnen stellen om in een tweede fase te zorgen voor een correcte advisering.

Trayplanten zijn het planttype bij uitstek die nagenoeg bij alle aardbeitelers worden gebruikt in de productiefase onder bescherming. De opkweek van deze planten gebeurt van juli tot december (=rooiperiode). De watergift gebeurt met een bovenberegening. De hoeveelheden water die worden gebruikt liggen gemiddeld rond de 500 l/m². Dit is een grote hoeveelheid, waarbij de beschikbaarheid van kwaliteitsvol regenwater een probleem is, en waarvan slechts een zeer gering percentage effectief is voor de groei. De rest van dit voedingswater gaat verloren of zal moeten herbruikt worden, maar dan is de opvang een probleem. Door het ontwerpen van een trayplaat die met een druppelbevloeiing kan voorzien worden willen we komen tot een drastische reductie van de watergift en drain, waardoor de kleinere hoeveelheid drainwater kan opgevangen worden en herbruikt. Met deze teeltvorm in de nieuwe trayplaat kan het systeem naadloos worden ingeschakeld in de andere substraatsystemen voor de opvang en herbruik van drainwater in de productiefase op het aardbeibedrijf jaarrondteelt.

In deel één van het project willen we nagaan welke hoeveelheden drainwater er jaarlijks op een substraatteelt aardbeien dienen herbruikt te worden, en wat de kwaliteit ervan is. Op verschillende bedrijven zal nagegaan worden welke kwaliteit het drainwater heeft en welke hoeveelheden in de diverse teeltsystemen (onder glas, onder plastiek of buiten in open lucht) en tijdstippen (vroege teelt, zomerteelt, late teelt) te onderkennen vallen. Metingen van pH, EC en hoeveelheid van druppelwater en drainwater zullen gekoppeld worden aan geregistreerde klimaatgegevens. Tevens zal aan de hand van een kleurkaart de verkleuring van het drainwater in functie van de hoeveelheid druppelwater en teeltsysteem in kaart worden gebracht. Door de Bodemkundige Dienst van België zullen regelmatig analyses gebeuren van drainstalen, zodat we een idee krijgen van de minerale samenstelling van het drainwater i.f.v. teeltsysteem, aard van het startwater en herbruik. Verder zullen regelmatig analyses op pathogene schimmels gebeuren, om een idee te krijgen van de problematiek van de aanwezigheid van pathogene sporen in het drainwater, en de effectiviteit van de ontsmetting. Door al deze metingen moeten we een beeld krijgen van de problematiek van het herbruiken van drainwater bij aardbeien op substraat in de productiefase.

In deel twee van het project gaan we na of de nieuw ontwikkelde tray voor de opkweek van trayplanten met druppelbevloeiing een bruikbaar alternatief is voor de klassieke opkweek. Midden over de nieuwe tray is een gleuf gemaakt met tussenschotten waarin een druppelslang kan gelegd worden. De tussenschotten zullen het water ophouden en via een systeem van zijkanaaltjes ervoor zorgen dat elke tray individueel van water wordt voorzien. Alle planten krijgen op deze wijze dezelfde hoeveelheid water. De tray heeft enkele voordelen. Door de druppelbevloeiing kan het watergebruik tot 65% worden verminderd. Dit heeft tot gevolg dat de nodige meststofhoeveelheden ook aanzienlijk afnemen en er een betere benutting is van de nutriënten.

Op enkele bedrijven in de Noorderkempen en op het PDNK worden trayplaten geleverd waarin einde juli stekken van aardbeien worden opgeplant. De watervoorziening zal gebeuren via druppelbevloeiing. De planten zullen worden vergeleken aan klassiek opgekweekt plantmateriaal. Bij het rooien wordt een deel van het opgekweekt plantmateriaal van de beide systemen van de demo bedrijven verzameld en beoordeeld (dikte rhizoom, aantal zijneuzen, beworteling, aantastingen, …). Na bewaring in de koelcel op het PDNK zullen ze worden opgeplant in een kas. In de productiefase zullen aantal bloemtakken en bloemen, productie en sortering gemeten worden.

Om een inzicht te krijgen in de kwantificatie van meststoffen- en waterbesparing, zal op de proeftuin watergift en drainhoeveelheid geregistreerd worden bij druppelbevloeiing en bovenberegening. De kwaliteit van het drainwater zal eveneens bepaald worden door periodieke analyses van de minerale samenstelling van het drainwater (BDB).

Bij dit nieuwe systeem kunnen praktische problemen aan het licht komen. Deze zullen in kaart worden gebracht en er zal een oplossing voor gezocht worden.

  • Peter De Bruyn - Proefbedrijf der Noorderkempen
  • Johan Simoen - POVLT Beitem
  • Stan Deckers - Bodemkundige Dienst van België
  • Kurt Heungens - CLO Merelbeke - Dienst Gewasbescherming

Pagina afdrukkenTip een collega over deze pagina
Gepubliceerd op 1 mei 2005. Laatst gewijzigd op 17 februari 2011