Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)

Op deze pagina

Zie ook: informatiefiches bij de verzamelaanvraag

Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014-2020

Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU bestaat uit twee pijlers:

Pijler I

Pijler I is op de volgende manieren actief:

  • Inkomenssteun in de vorm van rechtstreekse betalingen, wat zorgt voor stabiele inkomens, en boeren beloont voor milieuvriendelijke landbouw en collectieve goederen die normaal niet door de markten worden betaald, zoals zorg voor het platteland.
  • Marktmaatregelen om het hoofd te bieden aan moeilijke marktomstandigheden, zoals een plotselinge daling van de vraag als gevolg van een voedselschandaal, of een daling van de prijzen wegens een tijdelijk overaanbod. Andere voorbeelden van marktmaatregelen zijn schoolfruit, -groenten en –melk en de nationale strategie voor duurzame operationele programma’s.

Inkomenssteun (de zogenoemde rechtstreekse betalingen) is budgettair de belangrijkste maatregel binnen het GLB en verleent boeren inkomenssteun om

  • als vangnet te dienen en de landbouw rendabeler te maken
  • te zorgen dat er in Europa voldoende voedsel is
  • hen te helpen veilig, gezond en betaalbaar voedsel te produceren
  • hen te belonen voor zaken waarvoor de markt hen niet betaalt, maar die wel het algemeen belang dienen, zoals de zorg voor landschap en milieuzorg

Inkomenssteun heeft twee vormen. De belangrijkste vorm is de ontkoppelde steun. Deze was vroeger bekend onder de naam ‘bedrijfstoeslag’, en werd sinds 2015 hervormd tot de ‘basisbetaling’. Deze basisbetaling wordt jaarlijks uitbetaald aan landbouwers die betalingsrechten bezitten, als ze in dat jaar landbouwgronden in gebruik hebben, en voldoen aan alle steunvoorwaarden. Landbouwers die deze basisbetaling ontvangen moeten, mits uitzonderingen, drie vergroeningspraktijken toepassen: gewasdiversificatie, behoud van blijvend grasland, en aanleg van ecologisch aandachtsgebied.

Gekoppelde steun is de andere vorm van inkomenssteun die qua bedrag varieert in functie van productie en is voorbehouden in Vlaanderen voor de rundvleessector (premie voor het produceren van vleeskalveren en premie voor het behoud van de gespecialiseerde zoogkoeienhouderij).

Voor jonge landbouwers is het financieel moeilijk om nieuwe economische activiteiten in de landbouwsector op te zetten en tot ontwikkeling te brengen. Om hieraan tegemoet te komen zijn in het GLB verschillende maatregelen opgenomen, onder meer een extra inkomenssteun voor jonge landbouwers die met hun landbouwactiviteiten beginnen. Bij deze extra inkomenssteun aan de jonge landbouwers wordt gedurende maximaal 5 opeenvolgende jaren een bijkomende betaling toegekend op elk geactiveerd betalingsrecht (tot 90ha) als wordt voldaan aan alle steunvoorwaarden. Het doel is om de eerste vestiging van hun bedrijf te vergemakkelijken.

De betalingen uit het GLB zijn bovendien gekoppeld aan vereisten op het gebied van voedselveiligheid, gezondheid van dieren en planten, klimaat, milieu, bescherming van watervoorraden, dierenwelzijn en de conditie waarin de landbouwgrond wordt gehouden. Dit zijn de ‘randvoorwaarden’. Met de randvoorwaarden beoogt Europa een marktgerichte, duurzame landbouw in overeenstemming met de wensen van de maatschappij. Daarnaast streeft ze naar een beter evenwicht tussen landbouw en milieu.

Pijler II

De tweede pijler van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid omvat de maatregelen rond plattelandsontwikkeling. In Vlaanderen heeft dat vorm gekregen in het Programma voor Plattelandsontwikkeling 2014-2020, kortweg PDPO III.

In de informatiefiches bij de verzamelaanvraag vindt u meer informatie met betrekking tot de aanvraag van areaalgebonden steun en de perceelsaangiftes.

Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2020

Ondertussen is ook de voorbereiding van het volgende Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (2021-2027) gestart. Hieronder vindt u meer achtergrondinformatie in chronologische volgorde, en de laatste stand van zaken.

Mededeling van de Europese Commissie

Op 29 november 2017 publiceerde de Europese Commissie een mededeling over ‘de toekomst van voeding en landbouw’. Daarin zette ze al de eerste krijtlijnen uit voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Er is onder andere aandacht voor vereenvoudiging en flexibiliteit om de overgang naar een model dat gericht is op het monitoren van vooruitgang mogelijk te maken. Verder valt ook de toegenomen ambitie met betrekking tot milieu en klimaat op. Bij de opmaak van de nota werd rekening gehouden met de uitkomst van de publieke raadpleging van februari 2017.

Extra informatie vindt u in het persbericht ‘De toekomst van voeding en landbouw – voor een flexibel, eerlijk en duurzaam gemeenschappelijk landbouwbeleid’ van de Europese Commissie.

Voorstel Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2021-2017

Het meerjarig financieel kader omvat de financiële middelen die worden vrijgemaakt voor het Europese landbouwbeleid. Op 2 mei 2018 publiceerde de Europese Commissie haar voorstel voor het volgende Meerjarig Financieel Kader en werd duidelijk in welke richting de financiering voor landbouw zal evolueren. De Commissie stelt voor om het budget voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid te verlagen, maar ervoor te zorgen dat het programma efficiënter wordt en met minder middelen even veel kan betekenen. Verder wordt ook al rekening gehouden met het verdwijnen van het Verenigd Koninkrijk als EU-lidstaat.

Extra informatie vindt u in het persbericht ‘Commissie stelt een moderne begroting voor, voor een Unie die ons beschermt, sterker maakt en verdedigt’ van de Europese Commissie.

Officiële wetsvoorstellen van de Europese Commissie

Niet veel later, op 1 juni 2018, volgen dan ook de eerste officiële wetsvoorstellen van de Commissie in de vorm van drie verordeningen:

  • verordening Gemeenschappelijk Landbouwbeleid strategisch plan
  • horizontale verordening
  • Gemeenschappelijke Marktordening-verordening (GMO)

De voorstellen rond het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid beogen een effectieve meer prestatiegerichte aanpak met meer flexibiliteit voor de lidstaten om het GLB te laten aansluiten bij de specifieke noden en eigenschappen van de regio of lidstaat. Ze tonen ook een verhoogde ambitie wat betreft milieu- en klimaatdoelstellingen. Verder worden er 9 doelstellingen geformuleerd waarop de lidstaten bij de opmaak van hun strategisch plan moeten inspelen:

  • zorgen voor een eerlijk inkomen voor de boeren
  • het concurrentievermogen vergroten
  • het machtsevenwicht in de voedselketen herstellen
  • de klimaatverandering tegengaan
  • zorgen voor het milieu
  • landschappen en de biodiversiteit beschermen
  • de generatiewissel bevorderen
  • het platteland vitaal houden
  • de kwaliteit van onze voeding en onze gezondheid beschermen

Nieuw is dat er één GLB Strategisch Plan moet opgemaakt worden voor Pijler I en Pijler II samen.

Meer informatie over deze negen toekomstige doelstellingen vindt u op de website van de Europese Commissie of in het persbericht.

Bespreking ontwerpverordeningen

Na de publicatie is de Raad van de Europese Unie gestart met de bespreking van de wetgevingsvoorstellen waarbij alle lidstaten hun standpunten, opmerkingen en vragen kunnen voorleggen. De voorzitter van de Raad (beurtrol om de 6 maanden tussen de lidstaten) werkt dan, samen met de Europese Commissie, aan een akkoord onder de lidstaten. Momenteel lopen de besprekingen nog steeds. Zodra de Raad én het Europees Parlement elk hun eigen standpunt hebben gevormd, start de trialoog waarbij de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers onderhandelen over de voorstellen. Het resultaat wordt daarna formeel goedgekeurd.

Ook over het Meerjarig Financieel Kader wordt nog volop onderhandeld. Dat is belangrijk, aangezien het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid pas definitief invulling kan krijgen als de begroting vastligt.

Inwerkingtreding

De huidige voorstellen gaan uit van een inwerkingtreding op 1 januari 2021.

Voorbereiding Vlaams Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Strategisch Plan

Publieke bevragingen: noden

Op 15 en 22 februari 2018 werd er een publieke bevraging georganiseerd over de noden van de Vlaamse landbouw, het milieu (gelinkt aan landbouw) en het platteland. De deelnemers konden verder werken op SWOT-analyses die vooraf werden voorbereid door de administratie. Vervolgens konden de deelnemers de noden vaststellen. Tot slot werden een aantal noden verder concreet uitgewerkt.

Lees het rapport publieke bevragingen van deze stakeholderbevraging.

Nodenanalyse

De uitkomst van de publieke bevragingen heeft samen met inzichten uit ons tweejaarlijks landbouwrapport en andere brondocumenten van allerhande stakeholders geleid tot een uitgebreide analyse die de noden van de Vlaamse landbouwsector, het milieu en het Vlaamse platteland in kaart brengt.

Een ontwerpversie van de nodenanalyse werd in het najaar van 2018 voorgelegd aan de klankbordgroep. Dat zijn de meest relevante stakeholders voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.

Op basis van de input die deze klankbordgroep leverde, werd de nodenanalyse verder aangepast.

De SWOT en nodenanalyse worden momenteel op kwaliteit en volledigheid onderzocht door een extern studiebureau (als onderdeel van de ex-ante evaluatie).

Strategie

In het voorjaar van 2019 werden de krachtlijnen voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid gefilterd uit de noden. Deze krachtlijnen werden verder met input van het beleidsdomein Omgeving en de klankbordgroep geoptimaliseerd en vormden de basis voor een strategienota. Deze strategie kreeg ondertussen advies van de Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij (SALV) en de Milieu- en Natuurraad van Vlaanderen (Minaraad).

Meer info SALV-advies: https://www.salv.be/salv/publicatie/advies-ontwerpstrategie-vlaams-glb-2021-2027
Meer info Minaraad-advies: https://www.minaraad.be/themas/biodiversiteit/vlaamse-strategie-inzake-uitvoering-glb-na-2020

Tweede publieke bevraging: concrete maatregelen

Tussen 17 juni en 21 juli 2019 liep een tweede publieke online-bevraging. Hierbij kreeg het brede publiek de kans om via de website concrete voorstellen te doen voor nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid-maatregelen.

Opmaak van de Gemeenschappelijk Landbouwbeleid-maatregelen

Ondertussen worden er in de zomer en najaar 2019 interne thematische werkgroepen opgericht. In dergelijke werkgroepen gaat het Departement LV, samen met het ILVO en het beleidsdomein Omgeving aan de slag om steunmaatregelen of beleidskeuzes uit te werken.

Besprekingen Raad en overleg stakeholders

In het hele proces volgen we de besprekingen op Raadsniveau nauw op en staan we in contact met de Europese Commissie om zo goed mogelijk voorbereid te zijn en om onze input voor de wetgevingsvoorstellen mee te geven. Verder is er op regelmatige basis ruimte voor overleg met de stakeholders, zowel ad hoc (bv. via thematische studiedagen), als structureel in de klankbordgroep.

Vervolgproces

Afhankelijk van het vorderen van de Europese besluitvorming in het kader van de Meerjarig Financieel Kader en de GLB-verordeningen, zal het Vlaams Strategisch GLB-plan in de loop van 2020 ingediend worden bij de Europese Commissie, die het plan moet goedkeuren.

Extra informatie

Contact

Communicatie Landbouw en Visserij
Ellipsgebouw | Koning Albert II-Laan 35, bus 40 | 1030 Brussel (wegbeschrijving)
Tel. 02 552 77 72 | Fax 02 552 77 41 
communicatie@lv.vlaanderen.be