Stand van zaken hervorming Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)

Even samenvatten

In juni 2018 kwam de Europese Commissie met een voorstel voor het toekomstig GLB (na 2021). Hiermee startte een lange periode van discussie en overleg – die nu nog steeds doorloopt.

Ondertussen loopt ook de verdeling van de financiële middelen (Meerjarig Financieel Kader). Hier verwachten we een akkoord in de komende weken. Dan zal duidelijk zijn hoeveel middelen er naar Vlaanderen komen voor het GLB.

De Raad van de ministers van Landbouw van de EU wam tot een akkoord op 21 oktober 2020. In dit akkoord werden onder andere knopen doorgehakt over knelpunten in de groene architectuur (randvoorwaarden en ecoregelingen (in Pijler I) en milieumaatregelen (in Pijler II = PDPO)) en het feit dat Vlaanderen een eigen regionaal plan mag indienen. Minister Crevits vroeg ook meer aandacht voor jonge landbouwers, innovatie en vorming – dit werd ook meegenomen in het akkoord van de Raad.

Het Europees Parlement stemde in dezelfde week ook over het GLB. Zij stellen hier en daar andere zaken voor dan de Raad van de Europese Unie (vooral op vlak van waar de middelen op worden ingezet).

Er zit dus nog heel wat verschil tussen beide partijen. In een volgende stap wordt er consensus gezocht: er wordt overlegd tussen de Europese Commissie, Raad van de ministers van Landbouw van de EU en het Europees Parlement (zogenaamde trilogen). Een definitief akkoord wordt verwacht in het voorjaar van 2021. Het volgend GLB zou dan starten op 1 januari 2023 - dus met twee jaar vertraging ten opzichte van de oorspronkelijke timing. Vanaf 1 januari 2021 komen we dus in een overgangsperiode tot eind 2022 en in die overgangsperiode wijzigt het bestaande beleid niet sterk.

Ondertussen in Vlaanderen

In Vlaanderen zijn we al even bezig want wat Europees wordt beslist, moet vertaald worden naar de eigen situatie. Hiervoor moeten we een Vlaams GLB Strategisch Plan opmaken (en laten goedkeuren) en dit brengt heel wat met zich mee.

Al in 2018 werd gestart aan overleg met verschillende partners (andere overheden, maar ook landbouworganisaties, ketenspelers en NGO’s) en aan publieke bevragingen. Zo namen we al een vliegende start terwijl de krijtlijnen helemaal nog niet vast stonden (en zoals hierboven gesteld nu nog altijd niet).

Er wordt gewerkt rond tien krachtlijnen die dan verder vertaald worden in maatregelen. Dit zijn, in willekeurige volgorde:

  • innovatie en kennisdeling versnellen als hefboom voor competitiviteit en het anticiperen op maatschappelijke en ecologische uitdagingen;
  • ondernemerschap en vakmanschap stimuleren voor een dynamische, weerbaardere en duurzame land- en tuinbouwsector in samenhang met haar natuurlijke omgeving en de maatschappelijke context;
  • verduurzamen van het inkomen van de land- en tuinbouwer om zo een leefbaar inkomen te waarborgen en de bedrijfsontwikkeling in een snel veranderende omgeving te stimuleren;
  • aandeel aan instromers in de land- en tuinbouwsector verhogen met aandacht voor een kwalitatieve opstart;
  • een klimaatslimme duurzame land- en tuinbouw intensiveren;
  • aandacht en zorg voor natuurlijke hulpbronnen, biodiversiteit en landschappen;
  • de open ruimte en het lokaal economische en maatschappelijk weefsel in de echte plattelandsgebieden versterken;
  • en drie horizontale elementen: innovatie – samenwerking - focus op echte landbouwer.

Deze krachtlijnen komen uit heel wat voorbereidend werk en worden nu door het Departement Landbouw samen met andere collega’s maar ook met de stakeholders verder uitgewerkt in concrete maatregelen. Pas als de krijtlijnen vanuit Europa definitief vastgelegd zijn, kunnen we het Strategisch Plan afwerken en ter goedkeuring voorleggen aan de Vlaamse Regering… om dan in het najaar van 2021 ingediend te worden bij de Europese Commissie. In 2022 onderhandelen we dan de goedkeuring van dit plan met de Europese Commissie, maar wordt ook de Vlaamse regelgeving gemaakt, het e-loket aangepast en wordt iedereen geïnformeerd over het nieuwe beleid.

Dat is alvast de timing, maar die kan enkel gehaald worden als er geen verdere vertraging op Europees vlak komt. En ondertussen moeten nog heel wat beslissingen genomen worden (bijvoorbeeld over de definitie van ‘echte landbouwer’, de invulling van de ecoregelingen, het te voeren investerings- en innovatiebeleid, en nog veel meer. We hebben dus nog veel overleg en discussies voor de boeg!

Wil u nu al meer detail over wat er allemaal op tafel ligt, herbekijk dan zeker de hoorzitting in de Commissie Landbouw van het Vlaams Parlement hierover (28/10/2020). Via de websites van het Departement Landbouw en Visserij en het Vlaams Ruraal Netwerk blijft u ook altijd op de hoogte!

Nog een uitsmijter: ondertussen loopt bij de Europese Commissie een publieke consultatie over een langetermijnvisie voor het platteland. Laat uw stem zeker horen en vul de online bevraging in (in het Nederlands). Dit kan nog tot 30 november 2020. Registratie via het ECAS-portaal is nodig, dit om onder andere duplicaten tegen te gaan!