Tegengaan van waterverontreiniging door afvalwater in de (melk)veehouderij

Op deze pagina:

Welke zijn de voornaamste rest- en afvalwaterstromen in de melkveehouderij?

De voornaamste bedrijfsafvalwaterstromen in de veehouderij zijn:

  • afvalwater van de melkwinning;
  • perssappen en afstromend water van de kuilplaat;
  • reinigingswater van stallen en ander spoelwater dat mest bevat;
  • afstromend water van verharde oppervlakken dat geen mest bevat.

De belangrijkste aanwezige afvalstoffen die in deze afvalwaterstromen voorkomen, zijn:

  • organisch materiaal;
  • slib;
  • stikstofverbindingen;
  • fosforverbindingen;
  • reinigingsmiddelen;
  • desinfectiemiddelen.

De perssappen en de run-off van de kuilplaat zijn zuur en bevatten een grote organische vuilvracht.

Op een melkveebedrijf is het afvalwater van de melkwinning de belangrijkste afvalwaterstroom. Het bestaat uit een aantal deelstromen:

  • reinigingswater van de melkinstallatie;
  • reinigingswater van de melkkoeltank;
  • reinigingswater van de vloer van het melkhuis en van de melkput.

Onder een ander luik van de praktijkgids Duurzaam watergebruik in de melkveehouderij zijn de verschillende fasen van de reinigingscyclus van de melkinstallatie weergegeven.

Hoe kan ik de verontreiniging van het oppervlaktewater of het grondwater door perssappen en run-off van de kuilplaat tegengaan?

Perssappen van de kuilplaat kunnen beperkt worden door de voordroogkuil en de maïs voldoende droog in te kuilen. Anderzijds voorkomt het regelmatig vegen van de kuilplaat het ontstaan van een grote vuilvracht bij een regenbui.

De verharding proper houden is de beste manier om afvalwater van een kuilplaat te voorkomen. Het is belangrijk dat u plassen, bezinkputjes, verzakte leidingen en andere plaatsen waar voederresten zich kunnen ophopen, vermijdt. De verterende organische massa zorgt immers voor een vervuiling van alle afstromende hemelwater.

Een bypass zorgt voor de scheiding van de meest geconcentreerde silosappen en de sappen aangelengd met hemelwater. De trage, meest geconcentreerde stromen worden afgevoerd naar een opslagput. Bij hevige regenval stroomt het water sneller waardoor het over de scheidingswand in de bypass terecht komt. Dit water is minder geconcentreerd en kan geloosd worden wanneer dit voldoet aan de lozingsnormen of kan gezuiverd worden door middel van een kleinschalige waterzuiveringsinstallatie. Er moet dan wel voldaan zijn aan de lozingsvoorwaarden die van toepassing zijn.

Gescheiden opvang van geconcentreerde silosappen en silosappen aangelengd met hemelwater.
Gescheiden opvang van geconcentreerde silosappen en silosappen aangelengd met hemelwater

Hoe moet ik omgaan met reinigingswater van stallen en ander spoelwater dat mest bevat?

Alle afvalwaters waarin mest zit, worden volgens het mestdecreet en de Vlarem-wetgeving als mest beschouwd en mogen niet geloosd worden. Het reinigingswater van de melkstand (visgraat, draaimelkstal, melkrobot …) en van de stallen wordt afgeleid naar de mestkelder en nadien op het land uitgereden.

Hoe moet ik omgaan met afstromend water van verharde oppervlakken dat geen mest bevat?

De volledige scheiding van hemelwater van dakvlakken en verharde grondvlakken is, volgens art. 4.2.1.3. §4 van Vlarem II, verplicht op het ogenblik dat een gescheiden riolering wordt aangelegd of heraangelegd. Tenzij anders bepaald in de milieuvergunning of in het gebiedsdekkend uitvoeringsplan dat opgemaakt is in uitvoering van het zoneringsplan. Bij een gesloten bestaande bebouwing is de scheiding van hemelwater enkel verplicht als daarvoor geen leidingen onder of door het gebouw moeten worden aangelegd.

Het niet-verontreinigde hemelwater dat afstroomt (bij voorkeur van dakvlakken), wordt maximaal – na al dan niet filteren – opgevangen in een hemelwaterput. Dit hemelwater kan voor allerlei toepassingen gebruikt worden (reinigingswater voor stallen en machines, spoelen van het toilet, als drinkwater voor het vee ...). De overloop van de hemelwaterput wordt best via een infiltratievoorziening op eigen terrein terug in de bodem gebracht. Als infiltratie geen optie is, door bijvoorbeeld een ondoorlatende bodem of zeer hoge grondwaterstand, kan het hemelwater worden gebufferd met vertraagde afvoer naar een oppervlaktewater of een kunstmatige afvoerweg voor hemelwater (bv. een gracht).

Alleen wanneer de best beschikbare technieken vermeld in de beschikbare BBT-studies van het VITO geen opvang en hergebruik, infiltratie of in laatste instantie buffering met vertraagde afvoer toelaten, mag het hemelwater in de openbare riolering worden geloosd. Het afstromende hemelwater van verharde oppervlakken op het erf dat niet vervuild is, wordt best eerst opgevangen in een bezinkput.

Als het afstromende water vervuild is met koolwaterstoffen (olie, benzine, smeermiddelen …) wordt het water vooraf door een olie/waterafscheider met een coalescentiefilter geleid die de gevaarlijke bestanddelen zoals koolwaterstoffen en olie opvangt. Er ontstaat een natuurlijk proces waarbij de zwaardere deeltjes naar de bodem zakken en daar een sliblaag vormen. Benzine, diesel en olie zijn evenwel lichter dan water en blijven boven drijven waar ze op hun beurt een aparte laag vormen. De middelste laag kan geloosd worden in het oppervlaktewater.

Wanneer moet ik een afvalwaterzuiveringssysteem op mijn bedrijf plaatsen?

Het grondgebied van elke gemeente is op het zoneringsplan ingedeeld in verschillende zuiveringsgebieden. De meeste landbouwbedrijven liggen echter afgelegen en behoren vaak tot het individueel te optimaliseren buitengebied. Dit betekent dat er voor de behandeling van het huishoudelijk afvalwater gebruik gemaakt wordt (of zal worden) van een individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater (IBA). Als ook bedrijfsafvalwater wordt aangesloten op de IBA wordt de hele afvalwaterstroom beschouwd als bedrijfsafvalwater en als zodanig vergund.

U kunt gezuiverd afvalwater opvangen en afwegen waar u het gezuiverde water kunt hergebruiken op uw bedrijf. Op die manier kunt u besparen op duur leidingwater of moet u minder grondwater oppompen dan nodig. Ook als u niet verplicht bent een eigen afvalwaterzuiveringsinstallatie te plaatsen, kunt u op die manier bijdragen tot duurzaam watergebruik binnen de land- en tuinbouw.

Om een efficiënte zuivering van het afvalwater op uw landbouwbedrijf te bekomen, doet u er goed aan:

Meer info

Ivan Ryckaert, ingenieur
Tel. 050 24 77 12
e-mail: ivan.ryckaert@lv.vlaanderen.be