Landbouw en ruimte in Vlaanderen: een verkennende analyse

Caroline Vrijens
Koen Carels
Dirk Van Gijseghem

Landbouw en ruimte in Vlaanderen: een verkennende analyse

Deze analyse rond landbouw en ruimte stelt dat duurzame landbouw een aantal troeven bezit die maken dat de sector naar de toekomst toe op een effectieve en efficiënte wijze om kan gaan met de milieu-, economische en ruimtedruk die heerst op het platteland. In een eerste luik worden de voornaamste trends binnen de landbouw in Vlaanderen belicht. Verder wordt in een tweede luik aangegeven waarom de open ruimte in Vlaanderen de landbouw nodig heeft en welke functies de landbouw in die open ruimte vervult. Het derde luik tenslotte belicht enkele aandachtspunten voor het ruimtelijke beleid rond landbouw. Deze tekst dient gezien te worden als een eerste insteek en opstap in de discussie rond landbouw en ruimtelijke ordening. Ze werd door AM&S gefinaliseerd op basis van de input van een klankbordgroep van experten uit het beleidsdomein landbouw.

Een analyse van de huidige trends binnen de Vlaamse landbouw geeft duidelijk aan dat de landbouw in de toekomst zeker de ruimte nodig zal hebben die ze vandaag in gebruik heeft. Belangrijk in de discussie over de relatie tussen ruimte en landbouw, is de vraag welke richting landbouw zal uitgaan op lange termijn. Feit is dat de landbouwsector tot nu toe steeds blijk heeft gegeven van een groot aanpassingsvermogen. Op bedrijfsniveau zijn recente trends de schaalvergroting, de intensivering en de verbreding van de activiteiten terwijl op macroniveau het streven naar duurzame landbouw voorop staat en er in bepaalde sectoren een ruimtelijke concentratie plaatsvindt.

Naast het feit dat landbouw ruimte nodig heeft in de toekomst, kan gesteld worden dat de open ruimte op haar beurt de landbouw nodig heeft in Vlaanderen. Landbouw is immers multifunctioneel want ze vervult niet enkel een economische en productieve rol in het buitengebied maar heeft ook een belangrijke milieukundige, maatschappelijke en strategische functie. In het recente verleden werd zeer sterk enkel de focus gelegd op de landbouwproductiefunctie. De veranderende samenleving brengt de landbouw er echter opnieuw toe een rol op te nemen die in de verdrukking was geraakt. Heel wat sectoren binnen de landbouw zijn in staat om die nieuwe functies op te nemen of doen dit al.

De oppervlakte agrarisch gebied die dient te worden afgebakend is gekend en werd vastgelegd in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Naast het aantal af te bakenen hectares agrarisch gebied, dient de vraag gesteld te worden hoe men vanuit het beleid de invulling van het agrarisch gebied stuurt. Een opdracht voor de huidige en toekomstige beleidsmakers is de ontwikkeling van het agrarisch gebied op die manier te leiden dat de landbouw zijn multifunctionele rol in het buitengebied optimaal kan blijven vervullen. In deze verkennende analyse worden in dit verband een aantal aanbevelingen geformuleerd naar het beleid toe. Vooreerst moet een kader worden uitgewerkt voor de ontwikkelingen in het agrarisch gebied om te bepalen wat de krijtlijnen zijn waarbinnen zowel landbouw als niet-landbouw binnen dit gebied kunnen evolueren. Verder is het op een gebiedsgerichte manier aanpakken van deze ontwikkelingen een belangrijke taak voor de overheid, die dit binnen het afgebakende agrarisch gebied en via stimulerende maatregelen dient te realiseren. Doel hiervan is de verschillende landbouwsectoren in de toekomst zo competitief mogelijk houden en de landbouw zijn rol van trekker van regionale ontwikkelingen te laten opnemen. Tenslotte moet er een goede afstemming plaatsvinden tussen het ruimtelijk beleid en het landbouwsectoraal beleid wil men het ruimtelijk beleid uitvoeren.

Vermenigvuldiging of overname van gegevens zijn toegestaan mits expliciete bronvermelding.

© Vlaamse overheid

Koning Albert II-Laan 35, bus 40 - 1030 Brussel (wegbeschrijving)
Tel. 02 552 78 20 | kennis@lv.vlaanderen.be