Veilig omgaan met mestgassen

Algemene beelden van landbouwbedrijven, mest en artikelen over ongevallen. Beelden van Erik De Graeve (Melkveehouder) die het mest mixen voorbereidt.

Voice-over: Mestgassen op varkens- en rundveebedrijven zijn echt een gevaar. Op geregelde tijdstippen gebeuren er ongevallen mee. Soms met dodelijke afloop, zowel bij mensen als bij dieren. En toch worden de risico’s nog vaak onderschat. Het grootste gevaar voor het vrijkomen van mestgassen schuilt in het mixen van mest, het verpompen van mest en het openen en het betreden van mestopslagen.

Robin De Sutter (Technische adviesdienst Preventagri): Er worden heel wat gassen gevormd in de mestkelder, maar de 2 voornaamste zijn waterstofsulfide en CO2. Beiden hebben de eigenschap dat ze zwaarder zijn dan lucht, dus ze blijven hangen – laag tegen de grond, maar ook in dode hoeken, in lager gelegen delen zoals melkputten en tractorkabines.

Voice-over: In deze film geven we de belangrijkste aanbevelingen voor het veilig mixen van mest.

Robin De Sutter: Bij het mixen van mest ligt er een koek bovenop de mest, waardoor de gassen niet vrij kunnen komen. Als je de koek gaat breken door de mest te beginnen mixen, komen die gassen plotseling vrij en kan de concentratie sterk stijgen in de stal. 

 

Beeld: Erik treft alle voorbereidingen die beschreven worden, zodat hij veilig kan mixen. Hij opent zoveel mogelijk deuren, doet een rooktest, zet bepaalde zones af, stuurt de kinderen weg, …

Voice-over: Om risico’s bij het mestmixen te vermijden moet je je een zo veilig mogelijke routine eigen maken. Voor je begint te mixen beoordeel je best of de weersomstandigheden geschikt zijn. Ideaal is een stevige wind, die voor jouw stal uit de goeie richting waait om een optimale luchtverversing te garanderen. Mix niet bij te lage windsnelheden en ook niet bij dreigend onweer. 

Breng met een rooktest de zogenaamde dode hoeken in de stal bij verschillende windrichtingen in kaart. De dode hoeken zijn de plaatsten waar verse lucht moeilijker komt om de verzadigde stallucht te  verdringen. uit die dode hoeken haal je bij voorkeur de dieren weg , of je zet de dode hoeken af, voor je gaat mest mixen.

Als het mogelijk is breng je zelfs beter alle dieren naar buiten of boven de voedergang. Verplaats zeker jonge dieren als die zich in een duidelijke dode hoek bevinden.

Erik De Graeve: De stal staat goed georiënteerd, dus hij is redelijk goed verlucht. Maar de deuren hier dicht bij waar we hier nu staan, de ene deur kan nog niet open omdat er nog geen hek voor staat. Dus daar houden we wel rekening mee, dat ze hier niet in die hoek staan waar er geen deuren open zijn.

Voice-over: In de voorbereidingsfase verwittig je ook gezinsleden en medewerkers over je plan om  mest te mixen. En natuurlijk hou je kinderen zorgvuldig uit de buurt.

Erik De Graeve:De kinderen zijn goed op de hoogte dat ze niet mogen bij van de stal komen als we bezig zijn met mest. Als we uitvoeren en als we mixen, dat ze hier niet van achteren mogen bij lopen. Dus die worden dat wel gezegd, dat ze bij het huis moeten spelen, dat ze niet mogen rond de stal spelen.

Voice-over: Ten slotte zet je alles open van inlaten, uitlaten en poorten. Als de stal mechanisch geventileerd wordt zet je de ventilatiestand op maximum.

Wat doe je tijdens het mixen? Als je het deksel van de mestput licht dan ga je zelf windopwaarts staan. Met de wind in de rug, zodat ontsnappende gassen niet in je gezicht kunnen vliegen. Zet het gebied rond de mestopslag af. Blijf tijdens het mixen zeker niet in de cabine van je tractor. Verwijder je uit de onmiddellijke omgeving van het mixgat en ga de stal niet binnen.Ga nooit boven de rooster kijken of het mixen goed verloopt. Zorg er ook voor dat er niemand de zone betreedt waar het gas heen waait. 

Tussen haakjes Om het mixproces probleemloos te laten verlopen is het aan te bevelen  dat je regelmatig mixt, als dat praktisch haalbaar is. Dan voorkom je namelijk dat er zich lastige korsten vormen.

Is de mix operatie afgelopen dan let je op het volgende: Tot een half uur na het mixen vermijd je het mixgat en de omgeving van de stal. Je laat de mestput nooit permanent open liggen. Je kan eventueel gebruik maken van gasmeters om onveilige situaties te ontdekken. Maar dan nog mag je niet blindelings vertrouwen op lage meetwaarden. 

Er zijn ongetwijfeld een pak mogelijke praktische bezwaren en het is wellicht onmogelijkheid om álle risico’s uit te sluiten. Maar het is voor elke veehouder echt van levensbelang om de aanbevelingen rond mestmixen zoveel als mogelijk systematisch toe te passen

Pieter-Jan Delbeke (Consulent Boerenbond): De gevaren die optreden bij het mixen van mest, kunnen niet voor 100% voorkomen worden. Nu, een aantal maatregelen die daarnet aan bod zijn gekomen, waaronder het openen van de poorten of gewoonweg eens kijken naar de weersvoorspellingen, dat zijn zaken die niet veel moeite of tijd kosten maar kunnen wel het risico heel sterk gaan beperken. 

 

Beeld: herhaling van de belangrijkste acties.

Voice-over: Samengevat. Dit zijn in een notendop onze veiligheidstip rond mest mixen:

  1. Mix niet bij windstil weer of bij dreigend onweer
  2. Mix niet tegen de wind in
  3. Breng, indien mogelijk, alle dieren naar buiten of zet ze boven de voedergang
  4. Zet de dode hoeken af in de stal.
  5. Ventileer de stal maximaal en met de wind mee.
  6. Sta windopwaarts bij het openen van het deksel van de mestkelder
  7. Mix de mest regelmatig.
  8. Verlaat tijdens het mixen de stal, de ruimte rond het mixgat en de trekkercabine
  9. Zet het werkgebied rond de mestopslag af.
  10. Zorg ervoor dat niemand het gebied  waar het gas heen waait, kan betreden