Aanleren van monitoringstechnieken: de sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei

Korte samenvatting

De omschakeling van een chemische naar een geïntegreerde bestrijding is duidelijk in de Vlaamse aardbeienteelt. Vier van de voornaamste plagen, Drosophila suzukii, spint, trips en bladluis, worden bestreden door fysisch wegvangen en het uitzetten/sparen van predatoren in het aardbeiengewas. Na opmerken van een plaag wordt chemisch ingegrepen, zonder weet van een evenwicht met de niet chemische bestrijdingsmaatregelen. Dit project tracht monitoringstechnieken aan te leren om de opbouw van de plagen en predatoren te scoren, om beredeneerd in te grijpen als dit nodig is.

Gedetailleerde toelichting

In de aardbeiteelt is er meer dan ooit nood aan monitoring van plagen en bestrijders. Het is van enorm belang om een plaag in de vroege fase van zijn ontwikkeling op te merken. Enkel zo kan een teler zijn gewas vrijwaren van voelbare schade. Voornamelijk D. suzukii, spint en trips kunnen bijna niet teruggedrongen worden door in te grijpen wanneer reeds grote aantallen voorkomen en schade aan gewas of vruchten verricht wordt.

D. suzukii moet bij een gebrek aan gekende vijanden preventief aangepakt worden door hygiënisch te werken en alle rijp fruit, inclusief rotte aardbeien, consequent uit het perceel te verwijderen. Aanvullend zal met erkende middelen doordacht gespoten moeten worden. Eenmalig spuiten is geen optie, aangezien de larven in de vruchten niet geraakt worden.

Meerdere telers gebruiken tegen spint en trips een meer geïntegreerde aanpak. Momenteel blijft het bij het uitzetten van vooral roofmijten. Weinig telers zullen een monitoring uitvoeren om na te gaan of de bestrijders zich in het gewas vestigen. Nochtans berust de geïntegreerde strategie op het inschatten van een evenwicht tussen de plaag en zijn bestrijders. Bij een onevenwicht door een hogere plaagaanwezigheid kan correctief ingegrepen worden door het extra uitzetten van bestrijders of door te spuiten.

De aardbeienteelt is een qua temperatuur gematigde teelt en is van eerder korte duur (tot 10-16 weken), waardoor het uitzetten van bestrijders tijdig dient te gebeuren om vestiging en plaagbestrijding te realiseren. Proefcentra hebben gedurende meerdere jaren verscheidene bestrijders uitgetest. Uit dit onderzoek blijkt een geïntegreerde aanpak mogelijk, maar blijkt ook dat het succes berust op een correct uitgevoerde monitoring.

Doelstelling

In de aardbeiteelt is een duidelijke omschakeling ingezet naar een geïntegreerde beheersing van plagen. In de praktijk wordt op bedrijven gebruik gemaakt van biologische bestrijders van spint en trips. Kweekzakjes en het uitstrooien van roofmijten zijn veruit het populairst. Bij het waarnemen van de plaag later in de teelt wordt ingegrepen door chemisch te corrigeren met de erkende chemische middelen. Vaak wordt de plaag laat waargenomen, waardoor curatief ingrijpen met biologische bestrijders nog weinig effectief kan zijn in het behalen van een evenwicht. De oorzaak ligt in de monitoring van de plagen en bestrijders. Telers zijn onvoldoende geïnformeerd in de juiste manier om plagen in een vroege fase op te merken. Hier ligt ook het probleem van de erg schadelijke fruitvlieg D. suzukii. Na eiafleg in rijpende vruchten voeden de larven zich met het vruchtvlees en kunnen enorme verliezen opleveren in productieteelten. Afdoende chemische oplossingen  of biologische bestrijders zijn niet gekend. Door een effectieve monitoring zal reeds bij de eerste intrede van de fruitvlieg gereageerd moeten worden.

De teelt van Elsanta, veruit het voornaamste ras, is kort, waardoor bestrijders zeer vroeg ingezet worden. Vervolgens moet via regelmatige monitoring de vestiging van bestrijders en de opkomst van plagen opgevolgd worden. Het doel van dit project is om een correcte monitoring te demonstreren van de voorname aardbeiplagen, opdat de juiste curatieve ingrepen doorgevoerd worden om een hogere plaagdruk onder controle te houden.

Doelgroep

Dit project richt zich op de Vlaamse aardbeientelers. Geïntegreerde gewasbescherming kan zonder effectieve monitoring niet uitgevoerd worden. Sensibilisering van de telers is daarom noodzakelijk. Het zijn vooral deze zachtfruittelers die met een geïntegreerde aanpak grote stappen vooruit kunnen zetten. Door biologische bestrijders in te zetten kan de plaag van bij de initiële opkomst aangepakt worden, de chemie kan later ingezet worden om corrigerend op te treden. Uiteraard is monitoring in het nemen van dergelijke beslissing cruciaal.

Naast de teler doelt het project ook op de commerciële leveranciers van biologische bestrijders. De ervaringen die opgedaan worden in dit en andere projecten zullen vitale informatie leveren in het correct benaderen van de plagen. De leveranciers hebben zelf adviesdiensten en overleg met de uitvoerders van dit project is noodzakelijk.

Projectactiviteiten

Op 10 praktijkbedrijven in de regio rondom elk proefcentrum zal een geïntegreerde strategie voor de plagen D. suzukii, spint, trips en bladluis opgestart worden in 2 teelten per jaar. Vanuit de proefcentra wordt een wekelijkse monitoring uitgevoerd bij de 3 van deze bedrijven. De behaalde resultaten worden kenbaar gemaakt op de rondgangen en lesavonden met telers, via artikels in vakbladen als Proeftuinnieuws en/of Fruitteeltnieuws en in nieuwsbrieven vanuit de proefcentra.

Elk proefcentrum zal jaarlijks een workshop organiseren voor de aardbeitelers in de regio. Op de workshop wordt getoond hoe plagen en bestrijders te monitoren in een aardbeigewas. Met hulp van de leveranciers zullen ook preparaten voorbereid worden voor elke workshop om via microscopie de bestrijders wat meer in detail te bekijken.

Duurtijd en partners

Dit project loopt van 1 februari 2015 tot 31 januari 2017, en wordt uitgevoerd door Proefcentrum Hoogstraten (PCH), Proefcentrum voor Fruitteelt (PCFruit), Inagro en Proefcentrum voor Kleinfruit Pamel (PPK).

Meer info?

Ir. Peter Melis, Onderzoek aardbei

Proefcentrum Hoogstraten, Voort 71 - 2328 Meerle

Tel: +32 (0)3 315 70 52 / Fax: +32 (0)3 315 00 87

E-mail: peter.melis@proefcentrum.be

Website: www.proefcentrum.be