Openluchtgroenteteelt: verhogen van de rendabiliteit door inzicht in de kostenstructuur

Korte samenvatting

De rendabiliteit staat op veel groentebedrijven sterk onder druk. Het doel van dit project is om de kennis en het inzicht van de kostenstructuur te vergroten door te focussen op economisch belangrijke teelten en kostenposten zoals arbeid, investeringen en bewaring. Tevens wordt informatie over kostprijs verzameld van kleine, minder gekende teelten die als alternatief kunnen ingezet worden. Een aantal nuttige managementstechnieken zoals kas- en risicoplanning zullen aangeleerd worden, zodat bedrijven sterker staan op moeilijke momenten. Ook zal de opgedane kennis over rendabiliteit en management via cursussen en artikels verder doorstromen naar de sector.

Gedetailleerde beschrijving

De openluchtgroenten vertegenwoordigen in Vlaanderen een belangrijk areaal van in totaal ongeveer 50.000 hectare en 400 miljoen euro omzet. In deze sector is er een heel grote diversiteit aan teelten, teelt- en afzetperiodes door de verschillende plantdata van het vroege voorjaar tot het najaar en verschillende afzetkanalen zoals veiling, industrie, rechtstreekse verkoop, al dan niet met contract. Ook de structuur van de bedrijven is zeer divers: van kleine tot heel grote bedrijven, met of zonder personeel (van weinig tot veel), met eigen materiaal of gehuurd materiaal. Veel bedrijven hebben onvoldoende zicht op hun eigen inkomsten en uitgaven omdat ze voor fiscaliteit de forfaitaire regeling volgen. Deze kennis hebben ze zeker al niet teelt per teelt.

Het is zeer ingewikkeld om als bedrijfsleider zicht te krijgen op het resultaat per teelt. Bestaande cijfers waarmee vergeleken kan worden zijn veelal niet aangepast aan de eigen bedrijfssituatie. Door dit alles is er weinig inzicht en kennis met betrekking tot de rendabiliteit. Nochtans zijn in vergelijking met de meeste akkerbouwteelten, openlucht groenteteelten kapitaalsintensief waardoor de nood aan een correct inzicht in de rendabiliteit groter is. Door aangepaste tools te ontwikkelen en ter beschikking te stellen zullen bedrijven aangemoedigd worden om op een eenvoudige manier zelf aan de slag te gaan. Dit zal uiteindelijk leiden tot het verhogen van de rendabiliteit op het eigen bedrijf.

De resultaten uit de Tiber-boekhoudingen van Boerenbond tonen aan dat er een heel groot verschil is tussen de 25 % best scorende bedrijven en de 25 % slechtst scorende bedrijven. De verschillen situeren zich zowel op vlak van productie- en prijsniveau als op vlak van diverse kostenaspecten zoals arbeid en mechanisatie. Deze verschillen zijn soms het gevolg van een andere bedrijfsstructuur maar in veel gevallen zijn er verbeteringen mogelijk als de bedrijfsleider kan gestimuleerd worden om het anders aan te pakken. Hiervoor is echter inzicht noodzakelijk in de totale kostprijs en deelaspecten van de kostprijs.

Aangezien het op veel bedrijven economisch niet goed gaat zijn veel telers op zoek naar oplossingen, antwoorden en suggesties om het beter te doen. In de sector groenteteelt is er veel interesse naar dit thema. Heel regelmatig wordt aan erfbetreders en vertrouwenspersonen de vraag gesteld hoe het nu verder moet, welke oplossingen er zijn. Toch wordt vastgesteld dat er weinig tijd wordt uitgetrokken om zich te verdiepen in de kostprijs van hun teelten op hun eigen bedrijf.  Men zit veelal vastgeroest in een teeltplan. Daarnaast is op veel bedrijven geen duidelijke strategie voor handen. Ook dit kan veelal worden herleid tot het ontbreken van een basis om over te discussiëren. Bedrijfsleiders hebben nog onvoldoende door dat bepaalde kostenaspecten nog kunnen worden aangepakt om aan hun rendabiliteit te werken.

Kortom: Er is duidelijk nood aan meer begeleiding en bewustmaking van de individuele teler. Inzicht krijgen in belangrijke deelaspecten van de kostprijs zoals arbeid of mechanisatie kan een aanzet zijn om de rendabiliteit te verbeteren. Door te focussen op belangrijke kostenposten en aan te tonen dat het resultaat kan verbeteren zal een bedrijfsleider veel gemakkelijker de volgende stap om alle kosten verder in detail te gaan uitwerken zetten. We willen hem hiervoor ook handige tools aanreiken.

Een bedrijf is opgebouwd uit verschillende sectoren of teelten. Dit maakt het heel ingewikkeld om per teelt of per sector detailberekeningen te maken waardoor het enthousiasme bij de bedrijfsleider wegebt. Op elk bedrijf zijn er echter hoofdteelten waarop een groot deel van de inkomsten van een bedrijf zijn gebaseerd. Door de oefening en de begeleiding te starten bij deze belangrijke teelt willen we de haalbaarheid verhogen. Eénmaal de oefening is gebeurd voor één teelt zal de stap om andere belangrijke teelten op bedrijfsniveau aan te pakken of een beeld te vormen van het ganse bedrijf gemakkelijker worden gezet.

Zowel op teelt- als op bedrijfsniveau willen wij bedrijfsleiders sensibiliseren om hun kennis van rendabiliteit te verhogen. Via studieclubs per teelt zal aan de deelnemende bedrijven gevraagd worden om een overzicht te maken van alle kostenposten in detail. Zo zal cijfermateriaal verzameld worden, wat als basis zal dienen voor vergelijkingen. Zo zal kennis opgebouwd en uitgewisseld worden. De ganse sector openluchtgroenten zal in een volgende stap bereikt worden via cursussen, artikels in vakbladen, het introduceren van (handige) tools, … zodat zij zelf gestimuleerd worden om op een eenvoudige manier aan de slag te kunnen.

De concrete doelstellingen van dit project zijn:                                                                                                                                        

  • kennis en inzicht van de kostenstructuur op het bedrijf vergroten en focussen op economisch belangrijke teelten en belangrijke kostenposten zoals arbeid, investeringen en bewaring die sterk kunnen verschillen tussen bedrijven en teelten.
  • informatie over kostprijs verzamelen van kleine, minder gekende teelten die als alternatief kunnen ingezet worden.
  • een aantal nuttige managementstechnieken zoals kas- en risicoplanning aanleren zodat bedrijven sterker staan op moeilijke momenten.
  • de opgedane kennis uit de studieclubs per teelt over rendabiliteit en management laten doorstromen naar de volledige sector vollegrondsgroenten.

De doelgroep van dit project zijn de openluchtgroentetelers

Volgende activiteiten worden i.k.v. dit project gepland:

  • Vergaderingen met telers van specifieke teelten (courgette, prei, sluitkool, spruitkool)
  • Informatieverzameling over diverse kleine teelten
  • Uitwerken tools rond arbeid, investeringen en bewaring
  • Managementtools
  • Sensibilisering, voorlichting via cursussen en artikels

Duurtijd en partners

Dit project wordt uitgevoerd door het Proefcentrum voor de Groenteteelt (PCG), i.s.m. Inagro, Proefstation voor de Groenteteelt (PSKW) en het Innovatiesteunpunt en loopt van 1 maart 2015 tot 28 februari 2017.

Meer info?

Eindverantwoordelijke
Bruno Gobin, directeur, PCG, Karreweg 6, 9770 Kruishoutem
bruno.gobin@pcsierteelt.be

Budgettaire opvolging
Luc De Munck, PCG, Karreweg 6, 9770 Kruishoutem
lucdm@pcgroenteteelt.be                                                                                                       

Projectcoördinatie en uitvoering
Luc De Reycke, PCG, Karreweg 6, 9770 Kruishoutem
lucdr@pcgroenteteelt.be
www.pcgroenteteelt.be
Tel 09/3818686 / Fax 09/3818699