Landbouw, natuur en wonen botsen

Vlaanderen staat voor een grote uitdaging

Als landbouwer voelt u de druk op ruimte toenemen en ziet u hoe landbouwgebied krimpt. U ziet hoe woonprojecten naast bedrijven verschijnen en leiden tot bufferzones, afstandsregels, vergunningsproblemen en burentwisten over bedrijfsvoering, onderhoud van  teelten, verkeer, geur en geluid.
Grond schuift op richting wonen, infrastructuur en natuur. De bouwshift wil dat keren: minder verspreide bebouwing, meer kernversterking en bescherming van open ruimte. Maar wat betekent dat in de praktijk? Onze reportage toont de gevolgen én de keuzes die we samen moeten maken. Zo beslissen we sterker over grond, vergunning en toekomst.

Vlaanderen verliest dagelijks ruimte

Open ruimte is meer dan een lege plek. Het is landbouwgrond, natuur, waterbuffer en ademruimte. Het zorgt voor voedsel, biodiversiteit en bescherming tegen overstromingen. Elke vierkante meter telt. Toch verdwijnen er nog steeds percelen door verkaveling en zonevreemde functies. Gemiddeld komt er nog steeds 3,8 hectare per dag bij buiten de bestaande bebouwing. Dat zet druk op landbouw én op leefkwaliteit.

Veel bedrijven en woningen liggen vandaag op plekken waar ze volgens het plan niet thuishoren. Dat heet zonevreemdheid. Een kwart van alle nieuwbouwwoningen komt buiten de bestaande kernen terecht. En 15% daarvan zelfs volledig zonevreemd—zonder duidelijke bestemming. Ook het aantal landbouwbedrijfswoningen die worden omgevormd tot residentiële woning neemt jaarlijks toe. De aanvragen voor de zogenaamde zonevreemde functiewijzigingen zijn sinds 2019 verdrievoudigd en zijn verantwoordelijk voor een toename van het zonevreemd gebruik in agrarisch gebied van ongeveer 2,5 hectare per dag. Deze toenemende zonevreemdheid leidt tot onzekere vergunningstrajecten voor boeren én burgers, verminderde leefkwaliteit en extra kosten voor gemeenten én particulieren. 

Kiezen tussen wonen en voedsel? 

We staan samen aan de vooravond van een kantelpunt. Welke ruimte willen we geven aan landbouw en onze voedselvoorziening? Durven we de juiste keuzes te maken?

Bekijk de volledige reportage Landbouw en ruimtelijke ordening - een evenwichtsoefening | YouTube en denk mee aan onze ruimte. 

Meer info over het ruimtelijk landbouwbeleid, omgevingsvergunningen in landbouwgebied, preadvies aanvragen en zonevreemde functiewijzigingen vindt u op Ruimte | Landbouw en Zeevisserij.