Visserij: gewijzigde controleregelgeving: wat verandert er in 2026?

Vanaf 10 januari 2026 gelden heel wat nieuwe en gewijzigde maatregelen over visserijcontrole. In 2026 wordt een uitvoeringshandeling over de weging van visserijproducten gepubliceerd – die zal van toepassing zijn vanaf 1 januari 2027. Ten derde komt er bijkomende regelgeving rond de traceerbaarheid van visserijproducten, aan.

Dit leidt tot de opheffing van de huidige uitvoeringsverordening 404/2011 vanaf 10 januari 2026. Uitzonderingen gelden voor: 

• artikel 10 (voorschriften inzake de markering van bomen) en artikels 71-77 (voorschriften inzake weegsystemen, weegregisters, steekproefplannen en controleplannen- en programma’s). Die artikelen blijven van kracht tot 10 januari 2027. 
   
• Artikels 61, 62 en 63 (maatregelen inzake de certificering van het motorvermogen): deze blijven van kracht tot 10 januari 2028. 

Wijzigingen vanaf 10 januari 2026

De belangrijkste wijzigingen voor visserijcontrole die van toepassing zijn op kapiteins of een vertegenwoordiger en eigenaars van vissersvaartuigen, geregistreerde visafslagen, geregistreerde kopers, aquacultuursector en importeurs, gaan over:

• Wijziging en uitbreiding van definities van o.a. partijen, visvergunning, vissersvaartuigen, vangstvaartuigen, visserijverrichtingen, slipping, uniek identificatienummer voor de visreis, vangstvaartuig, …
   
• De aangiften van aanlanding, verkoopdocumenten en vervoersdocumenten: die moeten verwijzen  naar het unieke identificatienummer van de visreis en het CFR-nummer (Community Fleet Register Number). Het unieke identificatienummer van de visreis moet onderdeel zijn van de traceerbaarheid. Dit nummer wordt automatisch gecreëerd bij het opstarten van een nieuwe visreis in het elektronische logboek en is digitaal beschikbaar bij de aangifte van aanlanding en het verkoopdocument. Hierdoor zal de kapitein of zijn vertegenwoordiger dit niet zelf moeten registreren. Het digitaal beschikbaar stellen van dit nummer voor het vervoersdocument en in kader van traceerbaarheid is volop in ontwikkeling. Hou er ook rekening mee dat het sjabloon van het vervoersdocument vanaf 10 januari 2026 wijzigt en hierdoor zal je vanaf 10 januari 2026 het huidige sjabloon van het vervoersdocument niet meer mogen gebruiken.
   
• Wijziging rond het satellietvolgsysteem (VMS, Vessel Monitoring System) voor vaartuigen: het doorsturen van de positiegegevens van het vaartuig en de oproep gebeuren via een satellietverbinding of, indien mogelijk, een terrestrisch mobiel netwerk of een andere gelijkwaardige technologie met volgende frequentie van transmissie:
  • Van 10 januari 2026 tot 10 juli 2027 moet er, minstens eenmaal om de twee uur, een bericht verstuurd te worden. Vanaf 11 juli 2027 gebeurt dit minstens om de 30 min, tenzij de visserij-activiteiten plaatsvinden buiten de territoriale zee en buiten de zone van een voor de visserij beperkt gebied (incl. de radius van 5 nautische mijl zoals gemeten vanaf deze zone). In dat geval mag de frequentie aangepast worden naar minstens om de 60 min.
  • Vanaf 10 januari 2026 moet het bericht minstens eenmaal om de 30 minuten verstuurd te worden bij visserijactiviteiten in een voor de visserij beperkt gebied (zoals bv. de Natura2000-zones, voor meer details zie Natura 2000 Viewer en biologisch kwetsbare gebieden (BSA), voor meer details zie Fisheries Biologically Sensitive Area - Dataset - data.gov.ie), maar ook als het vaartuig zich binnen de radius van 5 nautische mijl van dit voor de visserij beperkt gebied, bevindt.
  • Bijkomende duiding aangaande een voor de visserij beperkt gebied nl. een specifiek geografisch gedefinieerd marien gebied binnen een of meer zeebekkens, waar alle of bepaalde visserijactiviteiten tijdelijk of permanent zijn beperkt of verboden met het oog op een betere instandhouding van mariene biologische rijkdommen of de bescherming van mariene ecosystemen op basis van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Via de tool GeoVis kunt u de beperkte gebieden bekijken onder het menu ‘ruimtebeperkingen’.
  • Als de volgapparatuur voor vaartuigen aan boord is geïnstalleerd, is voor de verwijdering ervan met het oog op controle, reparatie of vervanging de goedkeuring van de bevoegde autoriteiten van de vlaggenlidstaat vereist. 
     
• Uitbreiding elektronische indiening van het visserijlogboek: elektronische registratie van alle aan boord gehouden geschatte hoeveelheden in kilogram levend gewicht per visserijverrichting.
  • Belangrijk! De huidige vrijstelling tot 50 kg geraamd equivalent gewicht is vanaf 10 januari 2026 niet langer van kracht. Een visserijverrichting is gelijk aan het te water laten, slepen en binnenhalen van actief vistuig, het te water laten, uitzetten, verwijderen of verplaatsen van passief vistuig en het verwijderen van de vangst uit het vistuig. Dit wil dus zeggen dat alle vangsten moeten geregistreerd worden per sleep. Dit moet minstens eenmaal om de 24 uur en voor middernacht en wanneer van toepassing na de laatste visserijverrichting en voor het binnenlopen in een haven of aanlandingsplaats, geregistreerd en gerapporteerd worden in het elektronische visserijlogboek.
     
• Uitbreiding invullen van de aangifte van aanlanding. Dit bevat o.a.:
  • het unieke identificatienummer van de visreis en het CFR-nummer (Community Fleet Register Number);
  • de datum en het tijdstip waarop de aanlanding is voltooid, of het tijdstip van het begin en het voltooien van de aanlanding (als de aanlanding langer dan 24 uur duurt);
  • de datum en het tijdstip waarop de weging is voltooid of indien de weging langer duurt dan 24 uur, de datum en het tijdstip van het begin en het voltooien van de weging;
  • de naam of een identificatienummer van de marktdeelnemer;
  • de gebruikte omrekeningsfactoren.
     
• Artikel 60 lid 3 cd van de controleverordening laat een aantal afwijkingen toe op een volledige weging op de plaats van aanlanding (bijvoorbeeld via een door de Commissie goedgekeurd gemeenschappelijke controleprogramma).
  • Belangrijk hier is het tijdstip van de begin van de weging en het tijdstip wanneer de weegresultaten beschikbaar zijn (= einde weging): Deze tijdstippen moeten geregistreerd worden in het elektronische logboek. In de toekomst zullen deze gegevens verplicht beschikbaar moeten zijn via het weegregister.
  • De aanlanding wordt pas geacht voltooid te zijn als de visserijproducten zijn gewogen (in overeenstemming met artikel 32 van de uitvoeringsverordening, wanneer de visserijproducten worden vervoerd vanaf de plaats van aanlanding voordat zij gewogen zijn, in overeenstemming met een controleplan of een gemeenschappelijk controleprogramma). 
     
• Wijzigingen rond de traceerbaarheid van partijen visserijproducten:
  • De belangrijkste wijziging is dat er, in alle stadia van de productie, verwerking en distributie (dus vanaf de vangst tot en met de detailhandel), alle vereiste gegevens moeten worden bijgehouden en digitaal beschikbaar gesteld moeten worden aan de marktdeelnemer aan wie de visserijproducten worden geleverd, maar ook aan de bevoegde autoriteiten als die dat verzoeken. Elke partij visserijproducten moet traceerbaar zijn.
  • Een partij bevat hoeveelheden van één soort met dezelfde aanbiedingsvorm en is afkomstig uit hetzelfde geografisch gebied (cfr. Artikel 38 van de gemeenschappelijke marktordening (GMO) Verordening 1379/2013 , waarbij FAO zone 27 in drie verschillende gebieden uitgesplitst wordt per deelgebied of sector). Voor visserij in de Noordzee, Engels kanaal, Keltische zee, Bristolkanaal, Ierse Zee en de Golf van Biskaje/Gascogne, moet dit op ICES-sector (bv.VIId).
  • Na sortering en weging, zal de partij traceerbaar zal zijn per soort met dezelfde aanbiedingsvorm en indien van toepassing meerdere ICES-sector(en), maar ook met de naam van dat gebied in voor de consument begrijpelijke bewoordingen. Daarnaast moet o.a. de categorie vistuig en het unieke identificatienummer van de visreis onderdeel te zijn van de traceerbaarheid.
     
• Bij einde weging moeten de weegresultaten zoals opgenomen in de weegregisters onmiddellijk aan de kapitein en indien van toepassing aan de vervoerder doorgegeven worden. De weging wordt uitgevoerd door bijvoorbeeld een geregistreerde visafslag op door de bevoegde autoriteiten goedgekeurde weegsystemen. Dit is zeer belangrijk, rekening houdende met de termijn voor het overmaken van de aangifte van aanlanding.
   
• Met betrekking tot het vervoer van visserijproducten (vangsten afkomstig van Belgische vissersvaartuigen) voor hun eerste verkoop, moet de vervoerder het vervoersdocument elektronisch indienen bij onze autoriteit, de lidstaat van aanlanding en de transitlidstaat (transitlidstaten) voor zover van toepassing.
  • Rekening houdende met dat de lidstaten kunnen bepalen dat de verplichtingen en verantwoordelijkheden van een vervoerder uit hoofde van de leden 2, 3 en 7 van artikel 68 van de controleverordening van toepassing zijn op elke andere marktdeelnemer, vragen wij aan de eigenaars en aan de kapiteins om dit via het elektronisch logboek te registreren. Tot op heden heeft de praktijk aangetoond dat de vervoerder nagenoeg nooit het vervoersdocument voorlegt aan onze autoriteit. Vanaf 10 januari 2026 wordt dit per voorkeur via het elektronisch logboek geregistreerd. De info omvat de gegevens van de vervoerder, het unieke identificatienummer van de visreis, het CFR-nummer en waar nodig de naam of het identificatienummer van de marktdeelnemer verantwoordelijk voor de weging.  Naast de plaats en de datum, zoals op heden van kracht, moet bijkomend het tijdstip van de lading van de goederen geregistreerd te worden.
     
• Tijdens de uitvoering van inspecties en voor de veiligheid van functionarissen, worden de taken van de reder in de controleverordening uitgebreid met de kapitein. Belangrijk hier is een veilige toegang tot het vaartuig en dat er nooit sprake mag zijn van hinderen of intimideren. In de verordening staan er ook bijkomende bepalingen, zoals nu al van toepassing ten aanzien van de kapitein in de gedelegeerde verordening (o.a. eventueel voorzien van een loodsladder).
   
• Het inspectieverslag wordt gedigitaliseerd en wordt elektronisch vastgelegd en verzonden. De bepaling ernstige inbreuken wordt gewijzigd - zie artikel 90 van de geamendeerde controleverordening leden 2 en 3. Bij de lijst van inbreuken zoals opgenomen in lid 3, hoort een bijkomende lijst met de criteria ter kwalificering van een activiteit in de categorie van ernstige inbreuken. Een concreet voorbeeld is het niet nakomen van de verplichting inzake het doorsturen van de aangifte van aanlanding, waarbij er o.a. gekeken wordt naar de ontbrekende hoeveelheden in percentage (hoger dan 10%) en of dit om soorten gaat vallende onder de aanlandingsverplichting waarbij er rekening gehouden moet worden met de aard en de omvang van de activiteit. 
   
• Als onderdeel van de taken van marktdeelnemers die verantwoordelijk zijn voor het wegen tijdens inspecties, hebben de functionarissen voor controledoeleinden toegang tot de videobeelden van de weging.
   
• CATCH: aangaande de export van garnalen (CSH), de export naar het VK en aanlanding in Britse havens voor meer praktische info, zie Visserij: voorbereidingen op het gebruik van het CATCH-systeem vanaf januari 2026 | Landbouw en Zeevisserij

Andere wijzigingen gaan pas in 2027 en 2028 in

Vanaf 10 januari 2027

• De verplichting om elke boom te markeren met het externe registratie letter en nummer van het betrokken vissersvaartuig (=vangstvaartuig) blijft van kracht. Maar deze markeringsplicht wordt uitgebreid naar de borden/plankenvisserij, waarbij elke bord of plank bij de borden-/plankenvisserij gemarkeerd moet zijn met dezelfde gegevens. Ook moet vanaf 10 januari 2027 bij elk sleepnet, elke naadlijn van iedere kuil gemarkeerd worden met het externe registratieletter en -nummer van het betrokken vissersvaartuig (=vangstvaartuig).
   
• De verplichting van de lidstaten om systemen voor de uitwisseling van  gegevens  van vervoersdocumenten, in te voeren.
   
• De verplichting ten aanzien van de lidstaten rond o.a. de minimumvereisten met betrekking tot het gegevensvalideringssysteem, zoals opgenomen in artikel 109 van de controleverordening.

 Vanaf 10 januari 2028

• De wijzigingen inzake de minimumvereisten en technische specificaties van VMS-apparatuur.
   
• De elektronische monitoring op afstand (afkorting REM = Remote Electronic Monitoring in kader van de toezicht op en de controle van de aanlandingsverplichting) en o.a. continue monitoring van het motorvermogen (maatregelen in kader van de controle op de vangstcapaciteit). 
  De verplichte installatie van REM-apparatuur voor de elektronische monitoring op afstand zal van toepassing zijn op Unievangstvaartuigen met een minimumlengte over alles van 18 meter en die een hoog risico vormen rond niet-naleving van de aanlandingsverplichting. De lijst van Unievangstvaartuigen die moeten uitgerust zijn met apparatuur voor de continue toezicht van het motorvermogen, wordt opgemaakt op basis van de verhouding van het motorvermogen en de tonnenmaat en houdt er rekening mee of deze actief zijn in zones waar het motorvermogen invloed heeft op de toegang tot de maritieme zone (zoals bijvoorbeeld de scholbox).

Wetgeving

Nieuwe en gewijzigde maatregelen over visserijcontrole zoals opgenomen in de geamendeerde controleverordening 2023/2842 van het Europees Parlement en de Raad van 22 november 2023 en zoals opgenomen in de uitvoeringsverordening 2025/2196 van de Commissie en de gedelegeerde verordening 2025/1766 van de Commissie.

Indien u meer informatie wenst te ontvangen over nieuwe regels, oproepen EFMZVA en beleidsinitiatieven op Europees en Vlaams niveau, kan u zich inschrijven op onze nieuwsbrief Zeevisserij en Aquacultuur. U vindt er ook regelmatig recente cijfergegevens, publicaties, aankondigingen van evenementen en updates over aanpassingen op www.vlaanderen.be/visserij en wetenswaardigheden over zeevisserij en aquacultuur.