Grasland

Op deze pagina:

• Behoud blijvend grasland (GLMC 1)
• Bescherming van wetlands en veengebieden (GLMC 2)
• Bescherming van ecologisch kwetsbaar blijvend grasland (GLMC 9 & 10)

Behoud blijvend grasland (GLMC 1) 

Blijvend grasland slaat veel koolstof op in de bodem. Het behoud van het areaal blijvend grasland is dus belangrijk in de strijd tegen de klimaatverandering.

Samenvattende info:

• Zolang de ratio blijvend grasland / totaal landbouwareaal met niet meer dan 3% daalt ten opzichte van de referentieratio 2018, zijn er geen specifieke verplichtingen
• Wanneer de ratiodaling meer dan 3% bedraagt, komt er een omzettingsverbod voor blijvend grasland en zullen landbouwers die blijvend grasland hebben omgezet verplicht worden, opnieuw blijvend grasland aan te leggen.
• De noden gekoppeld aan deze maatregel zijn terug te vinden in de tabel: ‘Noden volgens maatregelen’ op de pagina ‘Gebundelde fiches, tabellen, formulieren’. .

Verplichtingen in het kader van de algemene regeling voor het behoud van blijvend grasland

De concrete verplichtingen in 2026 hangen af van de waarde van de Vlaamse ratio blijvend grasland. De ratio wordt berekend op basis van de subsidiabele percelen van alle Vlaamse actieve landbouwers die rechtstreekse betalingen ontvangen. Het is de verhouding van het areaal blijvend grasland ten opzichte van het totale areaal landbouwgrond. De waarde van de Vlaamse ratio blijvend grasland wordt in elke campagne vergeleken met de Vlaamse ratio voor het referentiejaar 2018. In functie van het resultaat van deze vergelijking zullen de concrete verplichtingen voor uw bedrijf verschillen. 

• Ratio is met niet meer dan 3% gedaald t.o.v. referentiejaar 2018
  In dat geval moet u op uw bedrijf in 2026 geen bijkomende specifieke verplichtingen nakomen bovenop het strikte behoud van percelen die als ecologisch kwetsbaar blijvend grasland zijn aangeduid, volgens de verplichtingen van GLMC 9 en 10.
• Ratio is met meer dan 3% gedaald t.o.v. referentiejaar 2018
  In dat geval:
  • Mag u op uw bedrijf in 2026 en 2027 geen enkel perceel blijvend grasland omzetten.
  • Moet u eventueel (naargelang u in de voorgaande jaren percelen blijvend grasland omzette of niet) blijvend grasland heraanleggen.
  • De administratie zal actieve landbouwers die in 2026 beschikken over een perceel dat volgens de verzamelaanvraag in 2025 of 2024 nog blijvend grasland was, verplichten om het omgezette areaal gedeeltelijk of volledig her aan te leggen. 
    Als heraanleg op de oorspronkelijke percelen niet mogelijk is, mag u een overeenkomstige oppervlakte als grasland inzaaien of een perceel dat u al in de voorgaande jaren met gras ingezaaid heeft, aanduiden. In deze gevallen zullen de percelen vanaf 2026 als ‘blijvend grasland’ beschouwd worden en moeten ze ook voor de volgende vijf opeenvolgende jaren als blijvend grasland behouden blijven wanneer het een nieuw met gras ingezaaid perceel betreft. Een perceel dat al als grasland was aangegeven, moet u minstens zo lang als grasland behouden tot de termijn van vijf jaar is volgemaakt. De herinzaai moet uiterlijk op de uiterste indieningsdatum van de verzamelaanvraag voor 2026 gerealiseerd zijn.
  • Als het niet volstaat om terug te kijken naar 2025 en 2024 om de ratiodaling onder de 3% te krijgen, zal de inzaaiverplichting ook opgelegd worden op percelen die in de campagne 2023 of vroeger nog blijvend grasland waren.
• Percelen die blijvend grasland zijn geworden als gevolg van een  ecoregeling, een agromilieuklimaatmaatregel of een beheerovereenkomst zijn vrijgesteld van de herinzaaiverplichting of het omzettingsverbod wanneer na afloop van een dergelijke engagement het blijvend grasland wordt omgezet.
• De administratie zal u hiervan op de hoogte brengen in het laatste kwartaal van 2026.

Welke informatie vind ik terug op de verzamelaanvraag of het e-loket?

Elk perceel dat u gedurende een periode van vijf opeenvolgende jaren aanhoudt als ‘Grassen en andere kruidachtige voedergewassen’, wordt ‘Blijvend grasland’ (BG).

De administratie kent de status ‘BG’ toe aan een perceel, op basis van de gewascodes die u de voorbije jaren in de verzamelaanvraag aan dat perceel heeft toegekend. 

Een perceel krijgt de status ‘BG’ als het gedurende vijf opeenvolgende jaren (onafhankelijk van wie het perceel aangeeft,) wordt aangegeven met een teeltcode voor grassen en andere kruidachtige voedergewassen. Het gaat om volgende codes: 

Deze status kunt u raadplegen via de elektronische verzamelaanvraag op het e-loket op de pagina ‘Conditionaliteit’ – ‘Blijvend grasland’.

Omgezette percelen blijvend grasland kan u raadplegen via de aparte grafische laag ‘Referentiepercelen blijvend grasland’ in de verzamelaanvraag op het e-loket onder de laagkiezer (linksboven) op de kaart.

Omzetten perceel blijvend grasland 

Allereerst moet u omzichtig omspringen met uw areaal blijvend grasland. Door het omzetten van blijvend grasland kan de Vlaamse ratio blijvend grasland met meer dan 3% dalen waardoor een algemeen omzettingsverbod van kracht wordt en u verplicht zal worden om opnieuw blijvend grasland aan te leggen. 

Een perceel blijvend grasland dat niet aangeduid is als EKBG, zou dus zolang de daling van de Vlaamse ratio blijvend grasland minder dan 3% bedraagt, mogen geploegd worden, maar naast de verplichtingen in het kader van deze GLMC-norm moet u ook rekening houden met de bepalingen van het Natuurdecreet. Niet alle graslanden die onder de bescherming van het Natuurdecreet vallen, zijn immers aangeduid als EKBG.

Wanneer u een perceel dat geen EKBG is, toch zou willen omzetten, moet u dus steeds nagaan of dit ook volgens de natuur- of andere wetgeving mogelijk is. De ‘Checklist bij het omzetten en ploegen van graslanden’ kan u daarbij helpen. U vindt de checklist op de webpagina ‘Conditionaliteit’. Via de datavindplaats van Digitaal Vlaanderen kunnen op geopunt (Datavindplaats – tab catalogus – zoek op ‘HPG’ – open op geopunt-kaart) alle ‘historische permanente graslanden en andere permanente graslanden beschermd door natuurwetgeving’ worden geraadpleegd (dus zowel aangeduid als EKBG als daarbuiten). De percelen die rood kleuren op de kaart kunnen dus bijkomend niet worden omgezet of geploegd, deze die oranje kleuren, kunnen enkel mits het verkrijgen van een vergunning worden gewijzigd.

Het niet naleven van het verbod op het wijzigen van de vegetatie of de omgevingsvergunningplicht voor vegetatiewijziging is meteen een inbreuk op de conditionaliteit, namelijk op de beheerseis voortvloeiend uit de Habitat- en Vogelrichtlijn (zie fiche Conditionaliteit – Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn (RBE 3 en RBE 4) op de webpagina ‘Conditionaliteit’.

naar boven

Bescherming van wetlands en veengebieden (GLMC 2)

Wetlands en veengebieden zijn belangrijke reservoirs van organische koolstof in de bodem. Het behoud van deze koolstofstocks is van belang in de strijd tegen de klimaatverandering.

Samenvattende info:

• Respecteer het verbod op het omzetten, omploegen en draineren van graslanden gelegen in veengebieden en wetlands
• De noden gekoppeld aan deze maatregel zijn terug te vinden in de tabel: ‘Noden volgens maatregelen’ op de webpagina 'Tabellen'.

Verplichtingen ter bescherming van wetlands en veengebieden

• Graslanden gelegen in wetlands en veengebieden mogen niet omgezet, niet geploegd en niet gedraineerd worden. Ook het verbranden van de vegetatie en turfwinning zijn niet toegelaten in deze gebieden.
• Op basis van de natuurwetgeving zijn wetlands en veengebieden zowel binnen als buiten Natura 2000-gebieden beschermd aangezien er een verbod geldt op het wijzigen van de vegetatie van o.a. vennen en heiden, moerassen en waterrijke gebieden, met inbegrip van hoog- en laagveen. Dit verbod op het wijzigen van de vegetatie betekent concreet dat elke handeling die een impact heeft op de typische vegetatie van wetlands en veengebieden niet zijn toegelaten, met inbegrip van drainage.
• Voor zover de handelingen niet verboden zijn volgens het voorgaande punt, geldt er ook een vergunningsplicht voor het rechtstreeks of onrechtstreeks wijzigen van de waterhuishouding door drainage, ontwatering, dichten, alsook het wijzigen van het overstromingsregime van vegetatie in verschillende bestemmingsgebieden met ecologische waarde volgens de ruimtelijke planning in Vlaanderen.
• Binnen Natura 2000-gebieden zijn alle blijvend graslanden gelegen in wetlands en veengebieden al aangeduid als ecologisch kwetsbaar. Deze ecologisch kwetsbare blijvende graslanden mogen conform GLMC 9, niet omgezet noch omgeploegd worden. Aangezien ze ook onder  het verbod op het wijzigen van de vegetatie vallen, is drainage niet toegelaten.
• Het naleven van het verbod op het wijzigen van de vegetatie en de vergunningsplicht voor het wijzigen van de vegetatie, beide op basis van de natuurwetgeving, maken deel uit van de beheerseisen die voortvloeien uit de Vogel- en Habitatrichtlijn (RBE 3 & 4). 

Welke informatie vind ik terug op de verzamelaanvraag of het e-loket?

De laag met aanduiding wetland/veengebieden is beschikbaar op het e-loket. Het percentage (range) van overlapping van perceel met de betreffende laag wordt weergegeven.  

Bescherming van ecologisch kwetsbaar blijvend grasland (GLMC 9 & 10) 

Ecologisch kwetsbaar blijvend grasland is aangeduid omwille van de grote biodiversiteitswaarde door aanwezige fauna, flora of een specifiek reliëf. Het behoud van ecologisch kwetsbaar blijvend grasland is en blijft ook belangrijk omwille van de opgeslagen koolstof in de bodem.

Samenvattende info:

• Ploeg geen ecologisch kwetsbaar blijvend grasland
• Zet geen ecologisch kwetsbaar blijvend grasland om
• De noden gekoppeld aan deze maatregel zijn terug te vinden in de tabel: ‘Noden volgens maatregelen’op de pagina ‘Gebundelde fiches, tabellen, formulieren’. 

Verplichtingen ter bescherming van ecologisch kwetsbaar blijvend grasland

Er zijn twee types van ‘Ecologisch kwetsbaar blijvend grasland’ (EKBG): 

• EKBG dat onder de landbouwwetgeving beschermd is, maar ook onder de bescherming van natuurwetgeving valt door een verbod op of vergunningsplicht voor het wijzigen van de vegetatie:
  • mag u nooit omzetten of ploegen;
  • mag u de vegetatie door geen enkele handeling wijzigen (bv. toepassen van gewasbeschermingsmiddelen,…);
  • mag u nooit bewerken waardoor het reliëf (inclusief microreliëf zoals laantjes) wijzigt;
  • mag u nooit doorzaaien;
  • is horizontaal rood gearceerd weergegeven op het e-loket.
• EKBG dat enkel onder de landbouwwetgeving (GLB) beschermd is:
  • mag u nooit ploegen;
  • mag u niet omzetten naar andere vormen van grondgebruik dan ‘Grassen en kruidachtige voedergewassen’;
  • mag u nooit bewerken waardoor het reliëf (inclusief microreliëf zoals laantjes) wijzigt;
  • mag u wel doorzaaien;
  • mag u wel als een gewoon grasland beheren;
  • is verticaal rood gearceerd weergegeven op e-loket.

De bemesting van ecologisch kwetsbaar blijvend grasland valt onder de toepassing van het mestdecreet. Er zijn 2 regimes: 

• Op landbouwgronden die in kwetsbaar gebied ‘Natuur’ liggen, geldt een bemestingsverbod. Dat betekent dat elke vorm van bemesting verboden is met uitzondering van de bemesting door rechtstreekse uitscheiding bij begrazing (maximaal 2 GVE/ha op jaarbasis). De kwetsbare gebieden ‘Natuur’ komen overeen met de bestemmingen ‘Natuurgebieden’, ‘Natuurontwikkelingsgebieden’, ‘Natuurreservaten’ en ‘Bosgebieden’ op de gewestplannen of de bestemmingen ‘Natuur en reservaat’ en ‘Bos’ volgens de gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (GRUP’s). Binnen die gebieden kan voor sommige percelen onder bepaalde voorwaarden vrijstelling van het bemestingsverbod verkregen worden door twee bepalingen: de ontheffing en de huiskavel. De ontheffing is uitdovend en gaat verloren door overdracht van het gebruik van het perceel. Op de website van de Vlaamse Landmaatschappij (www.vlm.be) is hierover een brochure terug te vinden, samen met twee toelichtingen. In deze brochure zijn alle rechten en plichten geduid alsook de overdrachtsbepalingen toegelicht.
• Op landbouwgronden die niet in kwetsbaar gebied natuur liggen, gelden de algemene bemestingsnormen van het mestdecreet.

Welke informatie vind ik terug op de verzamelaanvraag op het e-loket?

• De laag met aanduiding EKBG al dan niet beschermd onder natuurwetgeving, is beschikbaar op het e-loket. Open de keuzelijst van de kaartlagen op de kaart via het icoon ‘kaartlagen’ linksboven en selecteer ‘Andere lagen > extra informatie raadplegen 2026. Daar staat de laag “EKBG – Ecologisch kwetsbaar blijvend grasland 2026’ staat in de lijst met de volgende legende:
  • Verticaal rood gearceerd perceel: enkel beschermd onder landbouwwetgeving
  • Horizontaal rood gearceerd perceel: zowel beschermd onder natuur- als onder landbouwwetgeving.
• Het percentage (range) van overlapping van een landbouwgebruiksperceel met de EKBG-laag wordt weergegeven op het e-loket onder de pagina ‘Overzicht - ‘Perceelsinfo’ in de attributen van het perceel (de kolom moet eerst opengeklapt worden in het kolomhoofd door op het pijltje te klikken bij de kolom grasland).

Aandachtspunten

Voor percelen die als ecologisch kwetsbaar blijvend grasland (EKBG) zijn aangeduid geldt een verbod op het omzetten alsook op het ploegen van deze percelen. Van het ploegverbod voor EKBG kan worden afgeweken om schade door wilde dieren of invasieve soorten aan EKBG te herstellen. De vrijstelling kan enkel gebruikt worden voor het herstel van de beschadigde grasvegetatie.

Voorwaarden:

• Een melding aan het Agentschap Landbouw en Zeevisserij is nodig.
• Waar het EKBG valt onder een verbod op of vergunningsplicht voor het wijzigen van de vegetatie is ook een ontheffing of vergunning nodig van het Agentschap Natuur en Bos (ANB).

naar boven